Σκοτάδι. Μαυρίλα. Αρρώστια. Πολυβραβευμένη ταινία που μας έρχεται από τη μακρινή Χιλή.

Επίκεντρο της υπόθεσης η καθολική εκκλησία. Για την ακρίβεια οι παπάδες που απομακρύνονται από τη θέση τους γιατί «παρανόμησαν», ως επί το πλείστον δηλαδή ήταν παιδεραστές. Τόπος είναι ένα παραθαλάσσιο μέρος ξεχασμένο στην άκρη του κόσμου. Εκεί, σε ένα κτίριο σαν όλα τα άλλα, η καθολική εκκλησία αποσύρει τους παπάδες με στόχο την προσευχή, τη μεταμέλεια και κυρίως τη συγκάλυψη. Ο ερχομός ενός ακόμα παιδεραστή παπά θα αλλάξει τις ισορροπίες γιατί τον ακολουθεί ένα από τα παπαδοπαίδια του, ενήλικος πια, ο οποίος έχει ενσωματώσει τις πράξεις του παπά στην πίστη του και τις θεωρεί κομμάτι της. Αρρώστια είπαμε.

Η ταινία μπορεί να έχει την ίδια θεματική με το Spotlight αλλά έχει τελείως διαφορετική εστίαση. Εκεί η παιδεραστία ήταν στο background και στο προσκήνιο ήταν η δημοσιογραφική έρευνα. Εδώ η παιδεραστία είναι στο πρώτο πλάνο, αν και σε παρελθόντα χρόνο. Φαίνεται η συγκάλυψή της, οι πληγές που ανοίγει, η έλλειψη μεταμέλειας των δραστών, που φέρονται σαν να μη συμβαίνει τίποτα, όπως έχει συμβεί στις περισσότερες περιπτώσεις στον κόσμο. Σκοτεινή και απαισιόδοξη, αποδεικνύει με εκπληκτική απλότητα ότι δεν υπάρχει κανένα φως στο βαθύ σκοτάδι της θρησκείας…

Υ.Γ.  Έχει θέση η πίστη στη σύγχρονη κοινωνία, αλλά ως πίστη στον άνθρωπο, στις δυνάμεις και στις δυνατότητές του. Οι άνθρωποι που έκαναν την υπέρβαση. Οι άνθρωποι με τις απίστευτες αντοχές που πέρασαν πολλά, αλλά συνεχίζουν. Αυτό που δεν έχει θέση είναι η υποταγή σε ένα παρωχημένο δόγμα, όποιο κι αν είναι αυτό. Η τυφλή υπακοή, αυτό είναι δόγμα, καταργεί τη σκέψη και δηλητηριάζει την κρίση οδηγώντας σε βολικές αποφάσεις και συμπεράσματα. Όχι δεν «έχει ο Θεός». Όχι δε θα γίνει κάτι «επειδή το θέλει ο Θεός». Δε σώζει κανένα μοναστήρι που καίγεται η Παναγιά, οι πυροσβέστες το σώζουνε, εκτός αν το βάζει φωτιά κι η Παναγιά, άρα μιλάμε για ένα σαδιστικό ον, κι όχι για πρόσωπο άξιο κρίνου. Ή Κρίνου. Το μόνο θαύμα αυτού που πιστεύει σε θαύματα με τη θρησκευτική έννοια του όρου είναι ότι αποβάλλει το Sapiens και κρατάει ένα σκέτο Homo να έχει να πορεύεται. Συνήθως στα τέσσερα πηγαίνοντας να εξαργυρώσει αυτή του την πίστη ζητώντας ανταλλάγματα από μία μασέλα που αναβλύζει μύρο…

Εξηγούμαι για άλλη μία φορά μπας και γλιτώσω το κράξιμο. Στο blog αυτό όταν υπάρχει νέα ανάρτηση, δηλαδή μία φορά το χρόνο, οι ταινίες δεν προτείνονται/βαθμολογούνται παραδοσιακά, αλλά με βάση την ικανοποίηση που προσφέρουν στον θεατή τους. Δηλαδή, κάθεσαι να δεις Κιαροστάμι, λέμε τώρα; Η βαθμολογία της πατάτας του Κιαροστάμι θα είναι ας πούμε 5. Την ίδια ώρα ένας Σάσα Μπάρον Κοεν σαν αυτόν (που είναι πολύ καλός δηλαδή) μπορεί να πάρει 8. Είναι στο κινηματογραφικό σύμπαν καλύτερος ο καλός Κοεν από τον κακό Κιαροστάμι; Δύσκολο. Αλλά η ικανοποίηση του προετοιμασμένου να δει Κοεν και είδε καλό Κοεν σε σχέση με αυτόν που πήγε για καλό Κιαροστάμι και έφαγε την πατάτα, είναι ο λόγος για την υψηλότερη βαθμολογία. Όλα είναι θέμα ικανοποίησης. Εξηγήθηκα και περνάω στην καλύτερη καφρίλα των τελευταίων ετών.

Γιατί μία εκτεταμένη εφηβική καφρίλα 80 λεπτών είναι αυτή η ταινία. Αγγλική, εννοείται. Ορφανά αδέρφια χωρίστηκαν σε παιδική ηλικία. Ο ένας έγινε ο καλύτερος κατάσκοπος του κόσμου και ο άλλος ένας άνεργος χούλιγκαν που ζει από τα κοινωνικά επιδόματα σε συνθήκες φτώχειας μαζί με μία ντουζίνα παιδιά του. Και τώρα, σχεδόν κατά λάθος θα βρεθούν και θα συνασπιστούν απέναντι στο σχέδιο αφανισμού μεγάλου κομματιού της ανθρωπότητας.

Κλισέ υπόθεση όσο δεν πάει, αλλά ο Κόεν απογειώνει την καφρίλα σε άλλο επίπεδο. Μιλάμε για πολύ γέλιο, για τόνους χαβαλέ, τόσο που κάποιες σκηνές τις βλέπεις ξανά και ξανά. Το προσόν της είναι ότι παρατραβάει το αστείο σε τέτοιο βαθμό που δεν έχει προηγούμενο. Εκεί που ξεπερνάει το πολιτικά ορθό και λες «ΟΚ, το παρατράβηξε», το πάει κι άλλα βήματα παραπέρα με αποτέλεσμα ακόμα περισσότερο γέλιο.

Χωρίς να ξεχνάμε ποτέ ότι και το χιούμορ, και πολύ περισσότερο τα όριά του που εδώ δοκιμάζονται, είναι πράματα υποκειμενικά.

Υ.Γ. Η Συμπρωτεύουσα, η Νύφη του Θερμαϊκού, το καμάρι της Μακεδονίας, η Μεγάλη Φτωχομάνα δεν έχει μέσα μαζικής μεταφοράς. Δεν έχει γενικά, όχι αυτές τις μέρες που απεργούν. Εκτός αν έχετε δει Ευρωπαικές πόλεις του ενός και βάλε εκατομμυρίου να στηρίζονται σε 400 σαράβαλα λεωφορεία, δεκάδες από τα οποία δεν έχουν καν κλιματισμό, χειμώνα-καλοκαίρι. Ή παίρνουν φωτιά στην άκρη του δρόμου. Λεωφορεία που στην καλύτερη περνάνε κάθε 10 λεπτά (ενώ είναι το μοναδικό ΜΜΜ, θυμίζω) ή στη χειρότερη κάθε μισή ώρα. Κι έχει ιδιαίτερη πλάκα όταν η ημίωρη συχνότητα αφορά γραμμές όπως αυτή του Αεροδρομίου, με αποτέλεσμα η πρώτη εικόνα του επισκέπτη της πόλης να είναι τέτοια που δε συναντάς παρά μόνο σε ώρες αιχμής στα λεωφορεία της Ισταμπούλ. Και ο συνωστισμός δεν είναι το πιο αστείο πράγμα. Η παγκόσμια πρωτοτυπία των μηχανημάτων που δε δίνουν ρέστα είναι. Είναι σαν μία εταιρεία να φτιάχνει το μηχάνημα σε δύο εκδόσεις. Μία για κανονικές υπηρεσίες και μία ‘lamogio edition’ που δε βγάζει ρέστα και απευθύνεται στον ΟΑΣΘ. Δεν αναφέρομαι καν στις ρατσιστικές συμπεριφορές οδηγών και ελεγκτών, γιατί αυτό το σπορ συνηθίζεται στη χώρα, ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη που από την ‘απελευθέρωση’ και μετά, τη λυμαίνεται η ακροδεξιά, παρτούζα με την εκκλησία με ελάχιστες αναλαμπές.

Δεν ενδιαφέρει κανένα πολίτη της Θεσσαλονίκης ποιος φταίει για την κατάντια του ΟΑΣΘ. Αυτό που ενδιαφέρει είναι η αντιμετώπιση των πολιτών, σαν πολίτες τρίτης κατηγορίας, σαν υπηκόους τριτοκοσμικού κράτους. Και αποτελεί ακόμα έναν απλό και καθημερινό λόγο που αποδεικνύει πόσο ηλίθιοι είμαστε όσοι δεν έχουμε ρίξει μαύρη πέτρα πίσω μας…

Η κατάλληλη ταινία για παραμονές εκλογών και ανήμερα της ημέρας που η συμμορία των ναζί σκότωσε Έλληνα (κάτι που υποκριτικά μας ευαισθητοποίησε περισσότερο από τις εκατοντάδες δολοφονικές επιθέσεις σε μετανάστες που είχαν προηγηθεί, κάποιες από αυτές «πετυχημένες»).

Παρακολουθούμε τη ζωή ενός οικογενειάρχη ανθοπώλη που ζει στο κέντρο της Αθήνας. Ένα βράδυ μπαίνουν άγνωστοι σπίτι του και τον ληστεύουν, αφού βιάσουν την κόρη του. Πηγαίνει στους μπάτσους που, χωρίς να έχουν στοιχεία, κλείνουν την υπόθεση. Όμως δε θα τελειώσουν όλα εδώ…

Ο γείτονας του οικογενειάρχη είναι χρυσαυγίτης. Τυπικός χρυσαυγίτης. Παρανοικός, ηλίθιος, Ελληναράς, στρατόκαβλος, που θέλει να καθαρίσει τη γειτονιά από τους ξένους. Αυτός ο τύπος έχει καταγράψει τη φάτσα του δράστη σε κάμερα ασφαλείας και πείθει τον φιλήσυχο οικογενειάρχη να προχωρήσει σε αυτοδικία. Να πάρει το νόμο στα χέρια του με τη παλιά καραμπίνα του μπαμπά. Μόνος του εννοείται, ο χρυσαυγίτης κότα παραδοσιακά.

Σενάριο απόλυτα ρεαλιστικό, που ξετυλίγεται υποδειγματικά και σε κρατάει καθηλωμένο, φοβεροί πρωταγωνιστές, μία ταινία που χαίρεσαι που την είδες, αλά ντρέπεσαι που τη ζεις. Ιδιαίτερα ό,τι ακολουθεί την αυτοδικία είναι συγκλονιστικό…

Υ.Γ. Πρέπει κάποια στιγμή να το συνειδητοποιήσουμε. Τα σκουλήκια βγήκαν από τις τρύπες τους και ζούνε ανάμεσά μας. Πάντα ζούσαν ανάμεσά μας, αλλά κρυφά. Δεν έγινε ξαφνικά φασίστες το 6-7% που ψηφίζει χρυσή αυγή. Ήταν πάντα. Είναι αυτοί που πιστεύουν ότι όταν εμείς κάναμε πολιτισμό οι άλλοι ήταν στα δέντρα. Είναι αυτοί που πιστεύουν ότι έχουν υπεργαμάτο DNA και είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων στη πιο μπασταρδεμένη περιοχή του πλανήτη. Είναι αυτοί που δεν θέλουν αναθεωρήσεις σε βιβλία ιστορίας γιατί «έτσι τα μάθαμε», μη κατανοώντας ότι η ημιμάθεια είναι χειρότερη της αμάθειας. Είναι αυτοί που διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε ανώτερους και κατώτερους με βάση μία προσωρινή νοητή γραμμή στο χάρτη ή με βάση το χρώμα τους. Είναι αυτοί που «ένας Παπαδόπουλος θα τους σώσει» ή «η μία χούντα που μας χρειάζεται».

Αυτοί όλοι προυπήρχαν. Απλά δεν υπήρχε το «κόμμα» που θα τους εκφράσει επίσημα. Πού θα μαζέψει τις άρρωστες θέσεις τους και θα τις κάνει σημαία. Έβρισκαν αποκούμπι σε ατάκες στελεχών της ΝΔ, αλλά ούτε εκεί οι θέσεις τους έγιναν εν συνόλω επίσημη πολιτική, αν και ο Σαμαράς πραγματικά το προσπάθησε. Όταν ανέβηκε η χρυσή αυγή, προβαλλόμενη και από τα ΜΜΕ, αυτοί οι άνθρωποι βρήκαν την έκφρασή τους και έγιναν ψηφοφόροι της. Όχι μόνο δεν έχει σημασία για αυτά τα σκουπίδια που ψηφίζουν χρυσή αυγή ότι πρόκειται για συμμορία δολοφόνων, αλλά το προτιμούν κιόλας. Γουστάρουν. Καβλώνουν. Γιατί ήταν πάντα θρασύδειλα ανθρωπάκια, όπως άλλωστε είναι και τα στελέχη του «κόμματος». Ανθρωπάκια που θα έδειχναν το στόχο, θα κρύβονταν και θα έβαζαν άλλους να καθαρίσουν για αυτούς, ή καλύτερα μία αγέλη άλλων, μιας και οι λειτουργίες του ζώου υπερτερούν στην οργάνωση. Ανθρωπάκια που ψάχνουν δήθεν επιστημονικά αποδεδειγμένες ανωτερότητες για να διασκεδάσουν την ανυπαρξία τους. Ανθρωπάκια που η ίδια η ύπαρξή τους αποτελεί ντροπή για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Όχι, αυτά τα ανθρωπάκια δεν είναι ανεύθυνα για την ύπαρξη της χρυσής αυγής. Είναι αποκλειστικά υπεύθυνα. Είναι ο μόνος λόγος που υπάρχει. Και έχουν ευθύνη ο καθένας ξεχωριστά. Γιατί ψηφίζουν εν γνώσει τους δολοφόνους. Και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται. Ως ηθικοί αυτουργοί δολοφονιών, ως προστάτες δολοφόνων και ως ακροδεξιά σκουπίδια. Όλοι τους. Από τον πρώτο ως τον τελευταίο.

Guerrilla filmmaking. Η δημιουργία ταινίας σε πραγματικές τοποθεσίες χωρίς καμία άδεια γυρισμάτων, λόγω κόστους ή λόγω άδειας που δε θα πάρουν ποτέ οι συντελεστές όσο και να προσπαθούν. Το δεύτερο ισχύει εδώ.

Η ταινία είναι ασπρόμαυρη, εξ ολοκλήρου γυρισμένη κρυφά μέσα σε Disneyland και Disneyworld, όπως μαρτυρά και η αφίσα. Το σενάριο ήταν γραμμένο στα iPhones των ηθοποιών και οι κάμερες ήταν κοινές κάμερες που θα χρησιμοποιούσε κάθε οικογένεια σε ένα ταξίδι της στη Disneyland. Για να μη ρουφιανέψει κανείς στη Disney την ύπαρξη της ταινίας, το μοντάζ έγινε σε στούντιο της Νότιας Κορέας (για σίγουρα αποτελέσματα έπρεπε να πάνε στη Βόρεια). Η ταινία για τον φόβο μηνύσεων δεν έφτασε ποτέ μαζικά στους κινηματογράφους και επειδή ακριβώς δεν προσέλκυσε ευρείες μάζες η Disney αποφάσισε να την αγνοήσει.

Η υπόθεση (που μέσα σε όλα εμπεριέχει και επιστημονική φαντασία) έχει να κάνει με ένα οικογενειακό ταξίδι στη Disneyland. Κατά τη διάρκειά του ο πατέρας απολύεται από τη δουλειά του, αλλά δεν το μαρτυρά στην οικογένειά του. Προτιμά να κυνηγά κάτι ανήλικες γαλλιδούλες, ενώ υποφέρει από δαιμονικά οράματα που βλέπει κατά τη διάρκεια της περιήγησης στη Disneyland (η ταινία προσφέρει ένα εκπληκτικό tour σε διάφορα θεματικά πάρκα της Disneyland). Όσο περνά η ώρα η στερεοτυπική οικογένεια βυθίζεται στην παράνοια καθώς η Disneyland αποκαλύπτεται και είναι εφιαλτική και οι καταστάσεις γίνονται όλο και περισσότερο σουρεαλιστικές (ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη της κρυφής βάσης της SIEMENS(!) κάτω από τα θεματικά πάρκα). Δε μαρτυρώ τίποτα άλλο.

Μόνο και μόνο για την ατμόσφαιρα αξίζει τον κόπο να δει κάποιος αυτή την πολύ περίεργη ταινία, αν και έχει χτυπητές ελλείψεις ενώ πολλά πράγματα δεν έχουν λογική (αυτό δεν είναι ιδιαίτερα κακό στο «παραμυθένιο» αυτό περιβάλλον). Είναι περισσότερο φεστιβαλική, δεν είναι για όλους, αλλά το να παρουσιάζεις δυστοπικά τη Disneyland μέσα από αυτή και εν αγνοία τους είναι κατόρθωμα. Κοινώς το πείραμα πέτυχε…

Υ.Γ. Ποιος ο λόγος να δεις σουρεαλιστικές ταινίες, όπως αυτή, όταν ζεις σε μία χώρα αποθέωση του σουρεαλισμού; Τη χώρα που φαβορί για την εξουσία είναι το κόμμα που σε έξι μήνες έκανε το άσπρο μαύρο, ενώ δεύτερο κόμμα έρχεται ένα που όσο κυβερνούσε ήταν όλα μαύρα αλλά μας λέει ότι ήταν άσπρα και μας υπόσχεται ότι θα γίνουν πάλι. Τρίτο κόμμα έρχεται το σκέτο μαύρο και άραχνο, ενώ τέταρτο κόμμα είναι αυτό που δε θέλει ούτε το άσπρο ούτε το μαύρο. Ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ (δε χρειάζεται περιγραφή, φτάνει και μόνο το όνομα πια να το περιγράψει, για αυτό το αλλάξανε) και μετά το κόμμα που θα βάλει διόδια του αφεντικού του για να πάμε από το άσπρο στο μαύρο. Μετά ακολουθεί το κόμμα που προτιμά ασπρόμαυρη δραχμή, σαν από παλιά τηλεόραση και η αρχηγάρα που δεν αντιλαμβάνεται τη διαφορά μεταξύ άσπρου και μαύρου λόγω μαλάκυνσης εγκεφάλου. Δεν απουσιάζει κάποιος, απλά το τελευταίο αφορά (τουλάχιστον) δύο κόμματα…

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε πήξει με ταινίες – αληθινές ιστορίες καθώς, όπως είναι λογικό, μία εξωπραγματική ιστορία που συνέβη είναι ελκυστικότερη της μυθοπλασίας. Η ιστορία του θανάτου της Takako Konishi (η Kumiko της ταινίας) είναι εξωπραγματική ακόμα και για τα όρια της μυθοπλασίας. Η ιστορία της έγινε πρώτα ντοκιμαντέρ και τώρα ταινία.

Η Kumiko ήταν μία μοναχική Γιαπωνέζα, η οποία περνούσε τη μέρα της ρουτινιάρικα στο απρόσωπο γραφείο της μέχρι που βρήκε θαμμένη στην άμμο μία κόπια της ταινίας Fargo σε VHS. Μέσα στην ταινία θάβεται μία βαλίτσα με χρήματα μπροστά σε ένα συρματόπλεγμα, βαλίτσα που παραμένει θαμμένη και μετά το τέλος της ταινίας, ενώ μπροστά έχει καρφωμένο ένα κόκκινο φτυάρι για να βρεθούν τα λεφτά. Η Κούμικο βλέπει την ταινία, αφήνει τα πάντα πίσω της, μαζεύει όλες τις οικονομίες της και πηγαίνει να βρει το Fargo (υπαρκτή πόλη) και τα θαμμένα χρήματα. Τόσο απλά.

Η ταινία αποτελεί σχόλιο για το σύγχρονο άνθρωπο, την ανάγκη σκοπού στη ζωή του και την κοινωνική απομόνωση. Είναι μία απολαυστική μαύρη κωμωδία μαζί με ένα δράμα που περιγράφει τις πράξεις ενός ανθρώπου που λειτουργεί εντελώς ανορθόδοξα ακολουθώντας τα παιχνίδια του μυαλού του.

Πρόκειται για μία αξέχαστη εμπειρία καθώς η ιστορία είναι εκπληκτικά πρωτότυπη, ιδιαίτερα αν σκεφτείς ότι μπορεί να έγιναν έτσι τα πράγματα. Ακόμα και αν τελικά στην πραγματικότητα η ιστορία είναι κατασκευή των ΜΜΕ και δεν έγινε τίποτα έτσι…

Υ.Γ. Υποτίθεται την αφορμή για το υστερόγραφο τη δίνει η ταινία. Αλλά η ταινία δίνει αφορμή για υστερόγραφο περί ψυχικής υγείας και λέω να μην αρχίζω τα αυτοβιογραφικά υστερόγραφα. Ακόμα…

Το μεγάλο ταξίδι της μετανάστευσης αποτυπωμένο με τον σκληρότερο τρόπο. Μπορεί πολλοί ομφαλοσκόποι Έλληνες (αυτό κανονικά θα έπρεπε να λογίζεται πλεονασμός) να πιστεύουν ότι οι μετανάστες έρχονται αποκλειστικά στην Ελλάδα, εφαρμόζοντας ένα σχέδιο αφελληνισμού και αποχριστιανισμού της χώρας (αμήν και πότε, Παναγιά μου), όμως η κατάσταση παγκοσμίως είναι τρομακτική. Τα μεταναστευτικά ρεύματα διατρέχουν κάθε ήπειρο, από την Αμερική ως την Ασία και την Ωκεανία ως την Ευρώπη.

Η ταινία είναι ένα σκληρό road movie, καθώς ουσιαστικά ακολουθούμε τρία παιδιά στον μεταναστευτικό δρόμο Γουατεμάλα – ΗΠΑ. Δύο αγόρια και ένα κορίτσι που κρύβεται για να μη φαίνεται κορίτσι. Τους ενώνει μόνο ένα σχέδιο. Να φύγουν από τις παραγκουπόλεις και την εξαθλίωση και να μπούνε στις ΗΠΑ, στη Γη της Επαγγελίας. Τίποτα άλλο. Τα εμπόδια πολλά, μερικά απρόσμενα, αρκετά γνώριμα και από τα τοπικά μεταναστευτικά ρεύματα.

Το ταξίδι είναι αυτό που αφήνει άναυδο τον θεατή. Το παιχνίδι καλού και κακού, πολιτισμένου και απολίτιστου, ανθρώπου και ζώου, κυριολεκτικά και μεταφορικά.  Η εναλλαγή των συναισθημάτων είναι συνεχής και απρόσμενη. Ακόμα και τις στιγμές που δε γίνεται τίποτα είσαι καρφωμένος στην οθόνη.

Κινηματογραφημένη ρεαλιστικά σε Γουατεμάλα, Μεξικό και λίγο Λος Άντζελες, με λογική περισσότερο ενός ντοκιμαντέρ, η ταινία καταφέρνει να αποτυπώσει την απόγνωση που οδηγεί στο ταξίδι στο άγνωστο, την αγωνία στο ταξίδι, αλλά και να καταδείξει έστω και επιφανειακά τι είναι τελικά η πετυχημένη κατάληξη αυτού του ταξιδιού. Μάλλον ακόμα μεγαλύτερη εξαθλίωση…

Υ.Γ. Είναι δύσκολο να το χωνέψεις αλλά κάποια στιγμή πρέπει να το κάνεις. Αν κάποια στιγμή σε κυβερνήσει κάποιος (περισσότερο) παρανοϊκός, αν έρθουν τζιχαντιστές (χριστιανοί, βουδιστές ή μουσουλμάνοι, καλύτερα να μην αποκλείουμε ενδεχόμενα), αν για κάποιο οποιοδήποτε λόγο γίνει πόλεμος (κανένας βράχος στο Αιγαίο ας πούμε) και χρειαστεί να φύγεις, ΚΑΝΕΙΣ δε σε προστατεύει. Δηλώνεις συμμετοχή στο ριάλιτι «Φτάσε κι εσύ στην (κανονική) Ευρώπη, μπορείς» και το παιχνίδι αρχίζει.

Οι Ευρωπαίοι έχουν φτάσει στο σημείο να θεωρούν κάθε μη Ευρωπαίο βάρβαρο και αυτό φαίνεται στην αντιμετώπιση προσφύγων. Υπάρχουν άνθρωποι και εκτός Ελλάδας που αναρωτιούνται πού βρήκαν οι Σύριοι κινητά ας πούμε. Φαντάζομαι η είδηση του 2011 ότι η Αφρική έχει 700 εκατ. συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας θα ρίξει κόσμο από τα σύννεφα. Η γενική αντίληψη είναι οι Ευρωπαίοι οι πολιτισμένοι και όλοι οι απ’έξω οι απολίτιστοι, οι καθυστερημένοι που θέλουν να μπούνε μέσα. Η συνέπεια «λογική». Η ζωή Ευρωπαίου/μη Ευρωπαίου έχει διαφορετική αξία. Ένας νεκρός στο Παρίσι από όπλο τζιχαντιστή έχει περισσότερη αξία από σφαγή 2.500 ατόμων σε χωριό της Νιγηρίας από τη Μπόκο Χαράμ. Το παράδειγμα δεν είναι τυχαίο, έγιναν αυτά μαζί ίδια μέρα, το ένα ήταν έκτακτο για μισή μέρα πανευρωπαϊκά, το άλλο χάθηκε σε ένα τηλεγράφημα του γαλλικού πρακτορείου και έγινε αναπαραγωγή του τρεις μέρες μετά.

Επομένως δεν έχει πολιτικό κόστος να δυσκολεύεις πρόσφυγες να φτάσουν στον προορισμό τους κάτι που προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες. Το αντίθετο. Πολιτικό κέρδος έχει. Και το κάνουν όλοι. Όλοι. Συρματοπλέγματα, φράχτες, μπάτσοι, χιλιάδες μπάτσοι και μπόνους φασίστες και κάμερες, σε κάποιες περιπτώσεις τα δύο σε συσκευασία ενός. Κόστος υπάρχει σε ζωές. Αλλά πραγματικά, ποιον νοιάζει; Οι πολιτικές υπαγορεύονται από τους πολίτες και οι πολίτες πιέζουν για βαρβαρότητα. Και βλέπουμε εικόνες βαρβαρότητας που δε χωράει ο νους. Δεν πιστεύεις ότι συμβαίνουν στην Ευρώπη σε ανθρώπους που δε φταίνε για αυτό που τους συμβαίνει.

Και οι πολίτες δεν τραβάνε ζόρι. Άλλωστε σοκάρονται με ημερομηνία λήξης. Είναι ενδεικτική η μεταστροφή της κοινής γνώμης και μετά των κυβερνήσεων λόγω της φωτογραφίας του πνιγμένου Άιλαν. Το σοκ τελείωσε, τα σύνορα κλείνουν πάλι. Κλάψαμε υποκριτικά για το πνιγμένο παιδάκι (αλήθεια αν ήταν ανάσκελα και τουμπανιασμένο και δε φαινόταν ότι κοιμάται, ίδια αντίδραση θα είχαμε;), αλλά δεν πήραμε κανένα μέτρο και από τότε πνίγηκαν μόνο στα ελληνικά νερά καμιά 20αριά παιδάκια. Δεν τα είδαμε. Κοιτάμε αλλού γιατί έχουμε τα δικά μας προβλήματα. Μέχρι να συνειδητοποιήσουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι αυτοί οι άνθρωποι, αλλά εμείς. Τότε όμως θα είναι αργά, αν δεν είναι ήδη…

Φώτα, κάμερα, πάμε. Σε πρώτο πλάνο άπιστοι έτοιμοι για αποκεφαλισμό ή οτιδήποτε άλλο χολιγουντιανό κατεβάσει η σακατεμένη γκλάβα του κάθε τζιχαντιστή. Κόβεις κεφάλι, τραβάς βίντεο, ανεβάζεις βίντεο, σοκάρεται η κοινή γνώμη, ο φόβος κυριεύει τον κόσμο, ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε. Τις άλλες ώρες, μέρες, μήνες, χρόνια όμως τι γίνεται στις περιοχές που έχουν «απελευθερώσει» οι τζιχαντιστές;

Αυτές τις άλλες ώρες περιγράφει η μαυριτανικής προέλευσης ταινία. Μία ιστορία τοποθετημένη γεωγραφικά στο Μάλι που έχει καταληφθεί από τζιχαντιστές. Ένας Τουαρέγκ και η οικογένειά του ζούνε απλοϊκά σε μία σκηνή έξω από την πόλη. Μία παρεξήγηση οδηγεί σε έγκλημα και ο Τουαρέγκ έρχεται αντιμέτωπος με τη νέα εξουσία, τους τζιχαντιστές. Παράλληλα βλέπουμε τη ζωή στο Τιμπουκτού, όπου όλα πλέον απαγορεύονται. Οι άνθρωποι είναι μαζεμένοι. Κρύβονται. Δεν μπορούν να κατανοήσουν την παράνοια των νέων κανόνων που προστάζει η θρησκεία μέσω ατόμων που δρουν με κανόνες συμμορίας.

Τοπία εκπληκτικά. Μέρη που θέλεις να επισκεφθείς και όσο περνάει η ώρα μαυρίζουνε καθώς γίνονται τόποι αποκρουστικοί εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης. Μπορεί η ταινία να είναι απλοϊκή, άλλωστε είναι γυρισμένη με ερασιτέχνες, αλλά το στόχο της τον καταφέρνει. Δείχνει ότι οι αποκεφαλισμοί των τζιχαντιστών δεν είναι η πραγματικότητα, δεν είναι όλη η εικόνα. Η εικόνα είναι πολύ χειρότερη. Είναι πολύ πιο ασφυκτική.  Οι τζιχαντιστές έχουν «αποκεφαλίσει» την καθημερινότητα των πολιτών στις περιοχές που έχουν καταλάβει. Πλέον δεν υπάρχει το «αν δεν τους πειράξεις δε σε πειράζουν». Έχοντας βιάσει κάθε έννοια λογικής, απαγορεύοντας ό,τι σου θυμίζει ότι είσαι άνθρωπος, δεν έχεις καμία άλλη εναλλακτική παρά να φύγεις…

Υ.Γ. Είναι φοβερή η δύναμη της εικόνας ως εργαλείο. Είναι τρομακτικό πόσο ακόμα τη χρειαζόμαστε για να ευαισθητοποιηθούμε και τη χρειάζονται για να τρομοκρατήσουν. Είτε πρόκειται για ένα πνιγμένο μωρό που ξεβράστηκε στις παραλίες, είτε για ένα αποκεφαλισμένο «άπιστο» από τους τζιχαντιστές, η κοινή γνώμη ευαισθητοποιείται σαν να μη συνέβαιναν αυτά πριν της τα κολλήσουν στη μούρη. Μία κοινωνία που προτιμά να σφυρίζει αδιάφορα μέχρι, δείχνοντάς της την εικόνα, να την αναγκάσεις να κοιτάξει υποκριτικά για λίγες μέρες και μετά να γυρίσει πάλι το κεφάλι της συνεχίζοντας να σφυρίζει. Όχι, δεν είναι κακό να εθιστούμε στις εικόνες βίας των τζιχαντιστών ή στις εικόνες νεκρών παιδιών. Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα. Το πρόβλημα είναι να εθιστούμε στο να γυρνάμε το κεφάλι στα γεγονότα ή να διαμαρτυρόμαστε γιατί μας τα δείχνουν…

Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει πολύ βρυκόλακα. Πάντα βλέπαμε εμείς οι σακατεμένοι, αλλά πλέον βλέπουν και οι πιο mainstream όπως και οι μικρότεροι σε ηλικία. Ζήσαμε να δούμε βρικόλακες σε prime time στην τηλεόραση, βρικόλακες σε ιστορίες αγάπης, βρικόλακες σε εφηβικά βιβλία, βρικόλακες παντού. Και επόμενο ήταν να αναφωνήσουμε. ΟΧΙ ΑΛΛΟΥΣ ΒΡΥΚΟΛΑΚΕΣ!

Και μετά εμφανίστηκε αυτή η ξεκαρδιστική ταινία από τη Νέα Ζηλανδία, που βάζει τα πράγματα στη θέση τους και κάνει πάλι αγαπητούς τους βρυκόλακες. Μιλάμε για πολύ πολύ πολύ γέλιο.

Πρόκειται για ένα mockumentary (δηλαδή σε απλά και σχεδόν ελληνικά «ντοκιμαντέρ και καλά») για τη ζωή τεσσάρων βρυκολάκων διαφόρων ηλικιών (100 – 8000 ετών) και κάτι λίγων αφάγωτων θνητών φίλων τους. Παρακολουθούμε τη δύσκολη καθημερινότητά τους και τα απλά, σχεδόν ανθρώπινα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Υπάρχουν στιγμές που κλαις από τα γέλια με τις τρελές ατάκες και τις καταστάσεις και αυτό πλέον είναι σπάνιο σε κωμωδίες. Αλλά αυτή το καταφέρνει. Καταφέρνει να γελάς ακόμα και μόνο βλέποντας τα μούτρα των πρωταγωνιστών. Ναι, όλων των πρωταγωνιστών. Υπάρχουν και πιο βαρετές στιγμές, αλλά στο τέλος το πρόσημο είναι θετικό, τηρουμένων των αναλογιών των υπολοίπων κωμωδιών.

Την ίδια ώρα η ταινία δε στερείται από εφέ αλλά και από… σπλάτερ. Και αυτό είναι σημαντικό. Γιατί μπόρεσε να κάνει πιο ενήλικο χιούμορ αποφεύγοντας την αρρώστια των τελευταίων ετών, δηλαδή να αμβλύνει τις γωνίες για να πάρει άλλη σήμανση στα σινεμά και να διευρύνει το κοινό της στους ανηλίκους θεατές.

Συστήνεται ανεπιφύλακτα, ιδιαίτερα για βράδια χαβαλέ με παρέα.

Υ.Γ. 1:  Συμβαίνει κάτι εκπληκτικό στην ελληνική (και όχι μόνο) κοινωνία με τη βοήθεια των κοινωνικών δικτύων. Επικρατεί μία χωρίς προηγούμενο ανθρωποφαγία κάτω από ένα στρεβλό πρίσμα πολιτικής ορθότητας.

Ας δούμε τη περίπτωση Γιακουμάκη, μία περίπτωση που ασχολήθηκαν όλοι, ένα θέμα που δημοσιογραφικά (κυνικά) πούλησε τελευταία περισσότερο και από τον Βαρουφάκη, που σημαίνει ότι όλοι είχαν άποψη. Πολιτικά ορθό είναι μετά το θάνατο (όχι την εξαφάνιση, το θάνατο) να σκαλίζουμε εμείς (όχι δικαστικά, εμείς) κάθε πτυχή της ζωής του. Πολιτικά ορθό είναι να μην αφήνουμε τους γονείς να θρηνήσουν και να ζητάμε δηλώσεις, τι έφταιξε, τα πάντα, απλά για να ικανοποιήσουμε την περιέργειά μας. Πολιτικά ορθό είναι να στοχοποιούμε άτομα στα κοινωνικά δίκτυα ως θύτες του εγκλήματος(;), ενώ δεν (μπορεί να) το κάνει η Δικαιοσύνη, κρεμάλες ρε. Πολιτικά ορθό είναι να μπουκάρουμε στη σχολή διαμαρτυρόμενοι για bullying (απλά επικό) και να απειλούμε τους δράστες, πάλι κρεμάλες ρε. Πολιτικά ορθό είναι να ταυτιζόμαστε με την περίπτωση Γιακουμάκη και να γυρνάμε από την άλλη στο ανάλογο περιστατικό που συμβαίνει μπροστά μας. Πολιτικά ορθό είναι να κυνηγήσουμε τους βλαμμένους που έγραψαν ψόφος, μπας και ξεφύγουν από την κοινωνική ανυπαρξία τους, να τους κυνηγήσουμε για προσβολή νεκρού, λες και προσβάλλονται οι νεκροί, πόσο μάλλον οι νεκροί που ζωντανοί ζούσανε μέσα στην προσβολή.

Κι όμως όλα αυτά είναι λάθος. Και κάθεσαι και βλέπεις την υστερία μη μπορώντας καν να τη κριτικάρεις. Γιατί θα σου την πέσει η μάζα. Γιατί έχει μετασχηματιστεί ένα κομμάτι της κοινωνίας σε μία μάζα που φέρεται άκριτα, χωρίς κανένα επιχείρημα. Απλά κάθε μέλος της ενώνοντας τη φωνή με τους υπόλοιπους προσπαθεί να φωνάξει περισσότερο, να καλύψει τη φωνή του άλλου με στόχο να επικρατήσει. Κερδίζοντας τι; Μάλλον κάτι που υποκριτικά θα απαλύνει τις έγνοιες του καθένα, ίσως και τις τύψεις.

Αυτή η μάζα έχει αποκτήσει φωνή μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά κάνει προσπάθειες που και που να βγει και στο δρόμο (δεν εννοώ ότι είναι πάντα τα ίδια άτομα, το αντίθετο). Και η φωνή της γίνεται όλο και εντονότερη γιατί αυξάνονται τα μέλη της. Και ακούγεται. Ακούγεται από κυβερνήσεις που (τουλάχιστον) επηρεάζονται από τέτοιες μάζες (για να επιστρέψω στην περίπτωση Γιακουμάκη, ποιος σώφρων άνθρωπος θα έκανε ολόκληρη συνέντευξη τύπου για τα σκουπίδια που έβρισαν το Γιακουμάκη στο διαδίκτυο; E, εδώ έγινε). Και κινδυνεύουμε ως κοινωνία, όταν γιγαντωθεί, να γίνει το χέρι ή ακόμα πιο εύκολα, η επικρότηση του χεριού που θα πάρει το νόμο στα χέρια του, όποιος και αν είναι αυτός ο νόμος. Ή να υποδεικνύει το νόμο, ακόμα «καλύτερα».

Δεν είναι παρηγορητικό, αλλά αυτό δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Αναρίθμητα παραδείγματα. ‘Ενα γρήγορο, αυτό του Σον Πεν που αναγκάστηκε να σκυλοβρίσει όσους (πολλούς) τον κατηγόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα γιατί στα Όσκαρ είπε στον Μεξικανό Ιναρίτου «ποιος έδωσε σε αυτό το καθίκι πράσινη κάρτα». Γιατί αυτός μπορεί να έκανε πλάκα, αλλά δεν ήταν «πολιτικά ορθό». Και έπρεπε να εξηγήσει μάταια ότι δεν είναι ελέφαντας. Σε μία μάζα, που δε πρόκειται να καταλάβει στον αιώνα τον άπαντα τι είπε.

Άλλο παράδειγμα στο εξωτερικό ο ψυχοπαθής πιλότος του αεροπλάνου της GermanWings, η Βίκυ Σταμάτη στην Ελλάδα, δε θα τελειώσουμε ποτέ αν αρχίσουμε.

Υ.Γ.2: Το θέμα Γιακουμάκης δεν είναι ετεροχρονισμένο. Απλά ίσως τώρα που καταλάγιασε ο θόρυβος, να μπορέσουμε να δούμε τι έγινε τις τελευταίες μέρες κοινωνικά. Η μάζα θα πέρασε ήδη σε άλλα θέματα, άλλωστε το συνηθίζει αυτό…

Μπορεί ένα ντοκιμαντέρ να χρησιμοποιήσει τις αρετές της μυθοπλασίας για να παρουσιάσει τελικά την αλήθεια πιο καθαρή από ποτέ, όπως δε θα μπορούσε αν χρησιμοποιούσε τις πιο «ντοκιμαντερίστικες» νόρμες; Μπορεί εκ πρώτης όψεως αυτό το ερώτημα να μοιάζει μπερδεμένο, αλλά η απάντηση που δίνει αυτό το μοναδικό ντοκιμαντέρ είναι θετική.

Στόχος των παραγωγών του ήταν να καταγράψει τη σφαγή των κομμουνιστών στην Ινδονησία το 1965-66, μία σφαγή που αποσιωπήθηκε μιας και οι δολοφόνοι παρέμειναν στην εξουσία. Μάλιστα για χρόνια η σφαγή γιορτάζεται, το κοινό υπέστη πλύση εγκεφάλου και ακόμα και σήμερα οι επιζώντες τρομοκρατούνται για να μη μιλήσουν (όλα αυτά περιγράφονται στο μεταγενέστερο The Look Of Silence των ιδίων, επομένως θα επανέλθω). Αναζητήθηκε τρόπος, λοιπόν, οι επικεφαλής των ταγμάτων θανάτου (που κανείς δεν ακούμπησε) να μιλήσουν. Και ο τρόπος βρέθηκε.

Τους είπαν ότι θα φτιάξουν μία ταινία που θα εξυμνεί τα ανδραγαθήματά τους, το καλό που έκαναν στον τόπο. Απλά θα πρέπει να αναπαραστήσουν πώς σκότωναν τα θύματά τους σε διάφορες μορφές ταινίας. Γουέστερν, μιούζικαλ ή ταινία με γκάγκστερ. Λεπτομέρεια; Οι επικεφαλής των ταγμάτων θανάτου, ήταν πριν μαυραγορίτες σε εισιτήρια κινηματογράφου. Το αποτέλεσμα είναι σουρεαλιστικό. Ή καλύτερα εφιαλτικό…

Ο πρωταγωνιστής θεωρείται ότι σκότωσε περίπου 1000 άτομα ο ίδιος. Σοκάρουν οι περιγραφές του. Όμως όσο κι αν οι σφαγείς απολαμβάνουν να μιλάνε για τις σφαγές τους, κάτι αλλάζει όταν μπαίνουν στο ρόλο των θυμάτων.

Το ντοκιμαντέρ κρατάει 159 λεπτά και το βλέπεις όλη την ώρα με το στόμα ανοιχτό. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα πιάνεις τον εαυτό σου να αμφιβάλλει αν όσα βλέπεις είναι αυθεντικά, γιατί το μυαλό αρνείται να δεχθεί τόση σκληρότητα και κυνικότητα. Πρόκειται για ντοκιμαντέρ επώδυνο, από αυτά που σε στοιχειώνουν και πρήζεις κάθε φίλο να το δει για να το συζητήσετε (σόρι κιόλας, δε σας χάλασε). Ξεδιπλώνεται μέσα του όλη την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης (και πολύ καλός είμαι που το αποκαλώ έτσι), καθώς βλέπεις ανθρώπους να θεωρούν ακόμα και σήμερα απόλυτα φυσιολογικό ότι έσφαξαν μισό εκατομμύριο κόσμο, αλλά τελικά, όταν ταυτιστούν με τα θύματα, βγαίνουν προς τα έξω οι εφιάλτες και οι τύψεις.

Είναι απίστευτο πόσες τέτοιες ιστορίες υπάρχουν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, στην οποία κυριαρχεί ένα ον που λειτουργεί χρησιμοποιώντας το μυαλό του και όχι όπως ο βασιλιάς της ζούγκλας. Που και εκείνος θα σκότωνε για να επιβιώσει, όχι για να κάνει χαβαλέ…

Υ.Γ. Αν δε βαριέστε, προτείνετε κανένα ντοκιμαντέρ, δεν παρακολουθώ πάρα πολύ το είδος (και είναι κρίμα)

Στην αρχή ήταν το Dead Snow, ένα απλό, μέτριο σπλάτερ στα νορβηγικά βουνά με ελάχιστες στιγμές γέλιου. Μία παρέα που ξυπνά κάτι ζόμπι ναζί που τους μακελεύουν μέσα στο χιόνι. Πράγματα δηλαδή που σε παραλλαγές τα έχουμε δει σχεδόν ένα εκατομμύριο φορές. Τίποτα το ιδιαίτερο.

Μετά όμως ήρθε το sequel. Καμία σχέση με την πρώτη ταινία αν και το πιάνει ακριβώς εκεί που το άφησε. Πολύ σπάνιο, αλλά το sequel είναι ανώτερο αλλά και διαφορετικής φιλοσοφίας.

Στο τέλος της πρώτης ταινίας, ο πρωταγωνιστής έχει σωθεί, έχοντας σφάξει τα περισσότερα ζόμπι, έχοντας κόψει το χέρι του για να ξεφύγει και έχοντας σκοτώσει τη γκόμενά του κατά λάθος. Από εκεί ξεκινάει η δεύτερη ταινία.

Φεύγοντας με το αυτοκίνητό του από τον τόπο του εγκλήματος, το παλικάρι γίνεται στόχος του στρατηγού των ναζί που τον καταδιώκει. Ακολουθεί τροχαίο με… νταλίκα (πού βρέθηκε εκεί η νταλίκα) και ο πρωταγωνιστής ξυπνά στο νοσοκομείο ΜΕ χέρι. Όχι το δικό του, που είχε κόψει για να γλιτώσει αλλά το χέρι του ναζί στρατηγού που του έπεσε στην καταδίωξη.

Και το χέρι δεν το ελέγχει πια. Γιατί είναι ένα ναζί χέρι. Τραμπουκίζει, δέρνει, προσπαθεί να σκοτώσει (ακόμα και τον ίδιο) τελοσπάντων κάνει ό,τι περιλαμβάνει η δικογραφία της Χρυσής Αυγής, ανοίξτε τη να καταλάβετε.

Με αυτό το χέρι-βάσανο ο πρωταγωνιστής μαζί με τους κατοίκους του χωριού και κάτι nerds που νομίζουν ότι παίζουν σε ταινία, προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τους ναζί (και το χέρι). Και αν τυχαίνει να ξέρεις που βρίσκεται ένας ομαδικός τάφος Ρώσων στρατιωτών και μαζί πώς να ξυπνάς τα ζόμπι, αναβιώνεις το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και εκεί αρχίζει η άγρια πλάκα.

Χιούμορ που σπάει κόκκαλα με ευθείες αναφορές στην άνοδο των νεοναζί ως κομμάτι από τα σπλάχνα της κοινωνίας (η ταινία προέρχεται από τη χώρα που χτύπησε ο Μπρέιβικ και γυρίστηκε λίγο μετά) με σπόντες στην εκκλησία, τους μπάτσους και την Αριστερά. Και ένα δακρύβρεχτο τέλος, μία σκηνή αγάπης και έρωτα που μένει στην ιστορία. Πρόκειται για μία απίστευτα διασκεδαστική ταινία.

Υ.Γ. Επειδή έχουν γίνει αναφορές στη Χρυσή Αυγή και κάποιο ψαχτήρι μπορεί να οδηγήσει σε αυτό το post και ψηφοφόρους της, αν την ψηφίζετε, μη δείτε την ταινία, δε θα καταλάβετε τίποτα, είναι για ανθρώπους, όχι για ουρακοτάγκους. Εκτός αν θέλετε να ταυτιστείτε με τα υπόλοιπα ανεγκέφαλα ζόμπι της ταινίας, οπότε, πάσο…