Το βιβλίο αποτελεί αποτέλεσμα έρευνας πολλών χρόνων και είναι μια προσπάθεια καταγραφής της ιστορίας της οικογένειας Παναγή, την πορεία τους από τη Μάκρη της Μ. Ασίας, στη Δραπετσώνα και την Αθήνα, καθώς και την εξέλιξη της οργανοποιίας τους, σε σχέση με τις γενικότερες συνθήκες της εποχής τους και τα τεκταινόμενα στη μουσική ζωή του τόπου μας, ώστε να αναδειχθεί η σημαντική συμβολή τους στον πολιτισμό μας.
Τα περιεχόμενα του βιβλίου:
Μάκρη και Λιβίσι – Μερικά ιστορικά στοιχεία. Ως γνωστό η οικογένεια Παναγή είχε καταγωγή από την Μάκρη της Μικράς Ασίας.
Εισαγωγή – Ανάλυση του ρόλου της οργανοποιίας και των οργανοποιών στον πολιτισμό μας, με ιδιαίτερη αναφορά στους πρόσφυγες οργανοποιούς
Πανηγύρης Παναγής. Η πορεία του από τη Μάκρη στη Ρόδο και από εκεί στη Δραπετσώνα. Τη δουλειά έκανε στη Μάκρη. Πως έγινε οργανοποιός.
Οι αδελφοί Παναγή (πότε άνοιξαν το πρώτο εργαστήριο στην Αθήνα, που ήταν τα επόμενα κτλ)
Τα όργανα που κατασκεύαζαν (λαούτα, μαντολίνα, κιθάρες, μπουζούκια κτλ) με εκτενείς αναφορές στις τέσσερις πρωτιές τους:
Η πρώτη κλασική κιθάρα στην Ελλάδα (1946)
Το τετράχορδο με το Χιώτη (1955)
Η πρώτη ανακατασκευή αρχαίου οργάνου (1962)
Η πρώτη ηλεκτρική κιθάρα (τέλος ’50 αρχές ’60)
Οι καλλιτέχνες που έπαιξαν και παίζουν με όργανά τους
Τα «μυστήρια» με τα ονόματα των Παναγήδων (Π. Παναγής ή Π. Πανηγύρης;). Γιατί ο Γιώργος λεγόταν Παναγής ενώ ο Βασίλης λεγόταν Τερσανέλης.
Οι ετικέτες στα όργανα, εκτεταμένη αναφορά με πολλές φωτογραφίες, σε μια προσπάθεια χρονολόγησης των οργάνων τους
Λάζαρος Καβάσης. Ο ανιψιός που δούλευε από μικρός μαζί τους και συνέχισε το εργαστήριο Παναγή
Όλα τα παραπάνω με πολλά τεκμήρια και αναφορές στις πηγές, εφημερίδες, φωτογραφίες, παλιές συνεντεύξεις, απομνημονεύματα κτλ. Σελίδες του βιβλίου 130-140.
Σε άρθρο μου που είχα αναρτήσει στο παρόν blog το 2012 https://greekluthiers.wordpress.com/2012/06/06/mourtzinos-fotografia/ εξέφραζα την ευχή να βρεθεί κάποια στιγμή, η φωτογραφία του διάσημου οργανοποιού Δημητρίου Μούρτζινου. Η επιθυμία αυτή ουσιαστικά εκπληρώθηκε πριν δύο χρόνια περίπου, όταν ο φίλος ερευνητής και οργανοποιός Πέτρος Μουστάκας είχε δημοσιεύσει μια φωτογραφία του Δ. Μούρτζινου, σε σχετικό βίντεο που ανάρτησε στο YouTube https://www.youtube.com/watch?v=v8DcIClvV6E. Τη φωτογραφία εκείνη είχε ανακαλύψει ο Πέτρος σε κείμενο του 1908.
Παρακάτω βλέπουμε τη φωτογραφία που είχε αναρτήσει ο Πέτρος Μουστάκας αλλά σε μεγαλύτερη ανάλυση.
Δημήτριος Μούρτζινος (1857-1931)
Βλέποντας το άρθρο μου του 2012, χθες αργά το βράδυ επικοινώνησε μαζί μου ο (φίλος πλέον) Δημήτρης Παπαγεωργόπουλος, συλλέκτης και ιδιοκτήτης του Αρχείου Νεοελληνικής Τέχνης «Σοφία Λασκαρίδου» https://www.facebook.com/D.Papageorgopoulos/ για να με ενημερώσει ότι έχει στη διάθεσή του το πορτρέτο και φωτογραφίες του Δ. Μούρτζινου και τις οποίες τελικά μου έστειλε.
Πορτρέτο Δ. Μούρτζινου (1894) από τη ζωγράφο Όλγα Προσαλέντη (1870-1930) Με τη συζυγό του (;) κρατώντας μια κιθάρα του σε σχήμα λύρας.
Η παραπάνω εικονιζόμενη κιθάρα-λύρα, όπως φαίνεται από τις φωτογραφίες, δεν είναι ίδια με την κιθάρα του Τζώρτζη Μολφέτα στην οποία είχα αναφερθεί στην παλαιότερη δημοσίευσή μου https://greekluthiers.wordpress.com/2020/05/10/%cf%8d-%ce%ac-%cf%8d-1857-1931/, καθότι η διακόσμηση στο κάτω μέρος του οργάνου είναι διαφορετική.
Ο Δημήτρης Παπαγεωργόπουλος μου απέστειλε και ένα δημοσίευμα σχετικά με τον Μούρτζινο το οποίο επεξεργάζομαι και όταν έχω επιπλέον πληροφορίες θα επανέλθω.
Μετά την ένταξη της Λαϊκής Κιθάρας στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας (Αύγουστος 2021) και την πρόσφατη αναγνώριση των σπουδών και των τίτλων των λαϊκών και παραδοσιακών οργάνων από το ελληνικό κράτος (Ιανουάριος 2022), διοργανώνεται στη Θεσσαλονίκη το 1ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Λαϊκής Κιθάρας (ΦΛΚ), υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Δημήτρη Μυστακίδη.
𝚷𝚸𝚶𝚪𝚸𝚨𝚳𝚳𝚨 𝚽𝚬𝚺𝚻𝚰𝚩𝚨𝚲
Η 𝚬𝚱𝚯𝚬𝚺𝚮 𝚶𝚸𝚪𝚨𝚴𝚶𝚷𝚶𝚰𝚰𝚨𝚺 θα λειτουργεί στο ισόγειο και τον 1ο όροφο της Αποθήκης Δ, 𝚱𝚨𝚯𝚶𝚲𝚮 𝚻𝚮 𝚫𝚰𝚨𝚸𝚱𝚬𝚰𝚨 του 𝚽𝚲𝚱, με 𝚬𝚲𝚬𝚼𝚯𝚬𝚸𝚮 𝚬𝚰𝚺𝚶𝚫𝚶 για το κοινό.
Το υπόλοιπο πρόγραμμα αναλυτικά:
𝚷𝚨𝚸𝚨𝚺𝚱𝚬𝚼𝚮 𝟐𝟎 𝚳𝚨𝚰𝚶𝚼
➤ 18.00-19.00 > Σεμινάριο: Η ρυθμική κιθάρα στη λαϊκή ορχήστρα – δυνατότητες, δικαιώματα και υποχρεώσεις
Ο Κυριάκος Λαζαρίδης ή Πεσματζόγλου ήταν ο παλαιός οργανοποιός που κατασκεύασε τους ταμπουράδες του Γιοβάν Τσαούς. Το 1976 είχε δώσε μια συνέντευξη στον ερευνητή του ρεμπέτικου Κώστα Χατζηδουλή, την οποία ανάρτησε πρόσφατα σε Φ/Α στο Ρεμπέτικο Φόρουμ το μέλος «Άνθιμος». Την συνέντευξη μπορείτε να την δείτε στα post 69, 70 στο Ρεμπέτικο Φόρουμ.
Επειδή η ανάγνωση από τις φωτογραφίες της εφημερίδας είναι πολύ δύσκολη, έκανα μια προσπάθεια να την μεταφέρω σε μορφή αρχείου Word σε δύο μέρη όπως ήταν και η πρωτότυπη δημοσίευση σε δύο συνέχειες. Μπορείτε να κατεβάσετε και τα δύο μέρη της συνέντευξης από τον παρακάτω σύνδεσμο.
Επειδή κατά στην μεταγραφή μπορεί να υπάρχουν κάποια λάθη αβλεψίας, ορθογραφικά, πληκτρολόγησης κτλ. παρακαλώ για την ακρίβεια της συνέντευξης καλό είναι να αναφέρεστε στο πρωτότυπο. Καλή ανάγνωση!
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Τον Μάιο του 1999, άνοιξε επίσημα το εργαστήριο KleoDrums στη Νέα Σμύρνη. Δεν πιστεύει πως είναι δύσκολο να κατασκευάσεις ένα μουσικό όργανο. Αυτό που χρειάζεται είναι επιμονή.
Η Κλειώ Ξηρού πέρασε από διάφορα είδη μουσικής για να «επιστρέψει» τελικά στην ελληνική μουσική στην ενήλικη ζωή της αφού γνώρισε τα μικρασιατικά, τα ρεμπέτικα και τους νέους πρωτοπόρους της παραδοσιακής μουσικής.
Σπούδασε φιλοσοφία, όμως μερικά χρόνια αργότερα βρέθηκε μαθητευόμενη σε εργαστήριο εγχόρδων και κρουστών στην Αθήνα, μαθαίνοντας τις βασικές αρχές κατασκευής. Σήμερα αποτελεί τη μοναδική περίπτωση οργανοποιού που κατασκευάζει μια πλήρη γκάμα παραδοσιακών κρουστών στην Ελλάδα. Ας τη γνωρίσουμε λίγο καλύτερα.
Μια γυναίκα οργανοποιός δεν κάτι πολύ συνηθισμένο, όχι μόνο στην πατρίδα μας αλλά και διεθνώς. Όταν μάλιστα είναι και αυτοδίδακτη, αυτό δείχνει την μεγάλη της αγάπη για την τέχνη της οργανοποιίας. Από τα βίντεο που υπάρχουν στη κανάλι της στο Youtube φαίνεται ότι τα όργανα που κατασκευάζει είναι πολύ αξιόλογα.
Ο Έλληνας Johnny Prapas (Γιάννης Γιάντσιος), ο οποίος ζει εδώ και περίπου 3 χρόνια στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας, έχει καταφέρει να μεταφέρει τους ήχους του Ολύμπου στις μεγαλύτερες μουσικές σκηνές του κόσμου. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στους πρόποδες του Ολύμπου και πλέον εξοπλίζει με ηλεκτρικές κιθάρες -κατασκευασμένες από ξύλο ελιάς- πολλούς διάσημους κιθαρίστες ανά τον κόσμο, όπως την Orianthi Panagaris, τον Paul Simon, το Richie Sambora, πρώην κιθαρίστα του Bon Jovi, τον Kevin Shirley, παραγωγό των Iron Maiden και Led Zeppelin, τoν Billy F Gibbons, τoν Victor Wooten, τον Arlen Roth και άλλους θρύλους της παγκόσμιας μουσικής σκηνής. Έχει ονομάσει τις χειροποίητες ηλεκτρικές κιθάρες του «Κιθάρες του Ολύμπου».
Λένε ότι είναι ο καλύτερος οργανοποιός, ο καλύτερος κατασκευαστής χειροποίητων μπουζουκιών σε μία εποχή βιομηχανοποιημένη. Είναι ο Παναγιώτης Βαρλάς. Τον ρώτησα πολλά που δεν γνωρίζω και φαντάζομαι δεν γνωρίζει και ο περισσότερος κόσμος.
Είναι από τις ιστορίες που βγαίνουν από χείλη μουσικών. Οι άνθρωποι του κλάδου ξέρουν και αναγνωρίζουν. «Αν θες μπουζούκι χειροποίητο θα στο φτιάξει ο Λαρισαίος» έλεγαν και εννοούσαν τον Αντώνη τον Θεοδώρου που τώρα πια δεν βρίσκεται στη ζωή.
Γράψτε τα σχόλιά σας ή στην περίπτωση που θέλετε να γράψετε κάποιο άρθρο με πληροφορίες για τους Έλληνες Οργανοποιούς, επικοινωνήστε μαζί μας. Κάθε πληροφορία που πλουτίζει τις γνώσεις μας για τους Έλληνες οργανοποιούς (παλαιούς και σύγχρονους), είναι πολύτιμη. Π. Καγιάφας
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο:
p.kagiafas παπάκι gmail.com
Πρόσφατα σχόλια