Δέκα ερωτήσεις για τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ
International Perspective1
το κείμενο σε pdf
Το γερμανόφωνο ιστολόγιο Communaut ζήτησε από τον Sanderr της International Perspective να απαντήσει δέκα ερωτήσεις σχετικά με τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ. Αυτός το έκανε με λίγη βοήθεια από άλλα μέλη της IP που διαμένουν στις ΗΠΑ2.
Εισαγωγικό σημείωμα στο άρθρο του Communaut
Η κυβέρνηση Τραμπ σπέρνει φόβο και χάος – η επέμβαση στη Βενεζουέλα είναι απλά η πιο πρόσφατη ωμότητα από τον Λευκό Οίκο. Η συλλογικότητα AngryWorkers έχουν ήδη γράψει μια αρχική, αξιόλογη απάντηση λέγοντας ότι η απάντηση της εργατικής τάξης σε αυτή την κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ μπλοκ δεν μπορεί να είναι ο μύθος της εθνικής κυριαρχίας.
Όμως, αρκετά πριν από αυτό, είχε προκύψει το ερώτημα σχετικά με το πώς να αντιμετωπίσουμε την κυβέρνηση Τραμπ. Ακόμα και για ενημερωμένους αναγνώστες, εξακολουθεί επανειλημμένα να προσφέρει εκπλήξεις. Aναζωπυρώνει εμπορικούς πολέμους και διαλύει παλιές συμμαχίες, μερικές φορές εμφανίζει τον εαυτό της ως μια δύναμη ειρήνης, αλλά την ίδια στιγμή βασίζεται όλο και λιγότερο στη λεγόμενη “ήπια ισχύ” (για παράδειγμα, USAID) και όλο και περισσότερο στην στρατιωτική της υπεροχή για να επιβάλει την αμερικανική κυριαρχία.
Εσωτερικά αυτό αντανακλάται στη στρατιωτικοποίηση των δρόμων, τον αυταρχικό μετασχηματισμό του κράτους και τον τρόμο απέναντι στους μετανάστες.3 Πόση συνεκτικότητα, πόσοι υπολογισμοί, βρίσκονται πίσω από αυτές τις (φαινομενικά) αλλοπρόσαλλες ενέργειες;
Μεταξύ άλλων, η συντακτική ομάδα του Communaut πήρε, σχετικά με αυτό, μια συνέντευξη από τον Sanderr από την Internationalist Perspective, πριν ακόμα από την απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας.
1. Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ερωτήματα των ημερών είναι πώς να διαβάσουμε τη διακυβέρνηση Τραμπ: ένα τσούρμο από ιδεολόγους παρανοϊκούς που “κοιμούνται” μαζί με ιδιοτελείς δισεκατομμυριούχους και, συνεπώς, καταδικασμένους να μη δημιουργήσουν τίποτα άλλο από χάος – ή μια ομάδα που εξυπηρετεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του αμερικάνικου καπιταλισμού, ακόμα και με το κόστος κάποιας διατάραξης στο εδώ και τώρα; Τείνεις να υιοθετείς τη δεύτερη άποψη, συνδέοντάς την στενά με το ζήτημα του πολέμου. Μπορείς να μας εξηγήσεις σε συντομία αυτή την οπτική;
Δεν είναι τίποτα από τα δύο ή, αλλιώς, η μία εκδοχή δεν αποκλείει την άλλη. Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση Τραμπ (και της οικογένειας) περιλαμβάνει “ιδεολογικούς παρανοϊκούς στο κρεβάτι με ιδιοτελείς δισεκατομμυριούχους” αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει μια μακροπρόθεσμη γεωπολιτική και εγχώρια στρατηγική. Αντίθετα, υπάρχει μια ενότητα ανάμεσα σε αυτές τις δυο πτυχές που εκφράζεται σε ένα είδος ξεδιαντροπιάς, μιας επιθυμίας να χρησιμοποιηθεί ωμή δύναμη χωρίς δικαιολογίες, μια αλλαζονεία και μια περιφρόνηση που διαπερνά όλα όσα κάνουν και λένε. Όχι μόνο απορρίπτονται τα συμβατικά προσχήματα αλλά εκφράζεται ενεργά η απέχθεια για αυτά: ο θυμός ενάντια στη “wok ιδεολογία”, την “πολιτική ορθότητα” είναι αυτό που ενώνει όλες τις φράξιες του κινήματος MAGA. Το υπόβαθρο για αυτό είναι ότι το αμερικανικό κεφάλαιο χάνει έδαφος μέσα σε ένα πλαίσιο παγκόσμιου καπιταλισμού που υποφέρει από ένα ποσοστό κέρδους που μειώνεται και ένα αυξανόμενο πλεόνασμα παραγωγής. Χάνοντας την ικανότητα να κερδίσουν το ανταγωνιστικό παιχνίδι σε ένα καθαρά οικονομικό επίπεδο, οι ΗΠΑ στηρίζονται όλο και περισσότερο στο εξωοικονομικό τους δέος. Διαφθορά, εκβιασμός, καταναγκασμός, στρατιωτική παρέμβαση στο εσωτερικό και το εξωτερικό είναι το αποτέλεσμα. Δεν λέω ότι η κυβέρνηση Τραμπ θέλει παγκόσμιο πόλεμο αλλά με πολλούς τρόπους προετοιμάζεται για αυτόν4. Η δημιουργία αμφιβολιών για τη διάθεση των ΗΠΑ να προστατέψουν την Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία είναι μέρος αυτής της προετοιμασίας. Χωρίς αυτές τις αμφιβολίες θα ήταν δύσκολο να κάνουν την Ευρώπη να αυξήσει τόσο πολύ τις πολεμικές της δαπάνες. Επιπλέον, αυτό ταιριάζει και στον ζήλο των δοσοληψιών αυτής της κυβέρνησης καθώς πρόκειται για ένα θείο δώρο προς την αμερικανική βιομηχανία όπλων. ‘Ενα άλλο παράδειγμα είναι η παρούσα επιθετικότητα απέναντι στη Βενεζουέλα. Η κυβέρνηση του Τραμπ είναι αρκετά ανοιχτή σχετικά με την επιθυμία της να ελέγξει τα αποθέματα πετρελαίου και σπανίων γαιών αυτής της χώρας, αλλά ο στόχος της είναι επίσης να απωθήσει την Κίνα από την ήπειρο. Αναλυτές γράφουν ότι οι πρόσφατες δηλώσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ, που ασκούν κριτική στην Ευρώπη, αντανακλά απομονωτισμό. Το αντίθετο, αντανακλά έντονη εμπλοκή στην Ευρώπη. Αυτή η αμερικανική κυβέρνηση δεν θέλει οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της να προετοιμάζονται για πόλεμο μόνο στρατιωτικά αλλά και πολιτικά, όπως το βλέπει: σφυρηλατώντας την εθνική τους κοινότητα5, με το να γίνονται χώρες που προσαρμόζονται ιδεολογικά για πόλεμο.
2. Μεγάλα τμήματα του αμερικανικού κεφαλαίου υποστηρίζουν τώρα τον Τραμπ, ακόμα και οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες που, στη διάρκεια της πρώτης προεδρίας του, είχαν μάλλον διαμορφώσει έναν αντίπαλο πόλο. Όμως, πέρα από τις περικοπές φόρων, που πάντα αρέσουν στο κεφάλαιο, φαίνεται ότι μεγάλο μέρος αυτής της υποστήριξης προέρχεται απλά από φόβο – οι καπιταλιστές θέλουν καλές σχέσεις με έναν Πρόεδρο που είναι γνωστός για τις προσωπικές του βεντέτες – και όχι τόσο από ενθουσιασμό για την οικονομική του ατζέντα6. Διαβάζοντας τον οικονομικό τύπο, από τους Financial Times μέχρι τον Economist, η ετυμηγορία των αναλυτών φαίνεται αρκετά αδιαμφισβήτητη: ο Τραμπ δημιουργεί αβεβαιότητα και χάος, αυτό είναι κακό για τις επενδύσεις· και ένας κανονικός εμπορικός πόλεμος θα ήταν ακόμα χειρότερος.
Σχετικά με τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, δεν είναι ο φόβος ο λόγος για τον οποίο υποστηρίζουν τον Τραμπ. Η αρχική τους στάση αντίθεσης στον Τραμπ, στη διάρκεια της πρώτης θητείας του, προερχόταν από φόβο: φοβόντουσαν να φαίνονται να είναι τόσο “κοντά” του. Εξαιτίας του κοινωνικού κλίματος (οι διαμαρτυρίες για τον George Floyd) και τα αντι-Τραμπ αισθήματα ενός μεγάλου τμήματος του ίδιου του εργατικού τους δυναμικού, των οποίων η θέση στην αγορά εργασίας ήταν ακόμα τότε σχετικά ισχυρή, κράτησαν μια απόσταση. Όμως, τώρα, στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, οι ολιγάρχες της τεχνολογίας φαίνεται να έχουν πάρει μια ανάσα ανακούφισης ότι μπορούν να “γλείψουν” ξεδιάντροπα την κυβέρνηση Τραμπ και να χρησιμοποιήσουν τις “χαλαρωμένες” συνθήκες στην αγορά εργασίας για να τιθασεύσουν το εργατικό τους δυναμικό. Μπορεί να μην τους αρέσουν οι δασμοί αλλά υπάρχουν πολλές κυβερνητικές πολιτικές που τους αρέσουν, αν μη τι άλλο η ευκαιρία να συνεισφέρουν σε εξοπλισμούς υψηλής τεχνολογίας. Αλλά έχεις δίκιο, “ο Τραμπ προκαλεί αβεβαιότητα και χάος, και αυτό είναι κακό για τις επενδύσεις”. Σε κάποιο βαθμό, αυτό μπορεί να αντανακλά την ανικανότητα της ομάδας του Τραμπ, ή μπορεί να ειδωθεί ως μέρος της διαπραγματευτικής της τακτικής. Αλλά, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να αναστατώσει το παγκόσμιο status quo, οπότε θα πρέπει να αναμένεται ένας υψηλός βαθμός αβεβαιότητας. Δεν μπορείς να φτιάξεις ομελέτα αν δεν σπάσεις αυγά. Και οι αναλυτές στους οποίους αναφέρεσαι υποθέτουν ότι χωρίς αυτό το χάος οι επενδύσεις θα ήταν μεγαλύτερες, ενώ μειώνονταν ήδη για χρόνια. Υποθέτουν, επίσης, ότι με έναν διαφορετικό πρόεδρο, για παράδειγμα την Καμάλα Χάρις, θα υπήρχε λιγότερη αβεβαιότητα, το οποίο επίσης δεν είναι βέβαιο. Επιπλέον, σε κάποια τμήματα της καπιταλιστικής τάξης των ΗΠΑ αρέσει η ανασφάλεια: κάνει καλό στην πολεμική βιομηχανία και το φαινόμενο του ασφαλούς παραδείσου σπρώχνει τις αποταμιεύσεις στις ΗΠΑ.
Αλλά είναι καθαρό ότι δεν είναι το σύνολο της καπιταλιστικής τάξης στις ΗΠΑ ευχαριστημένο με αυτήν ή άλλες πτυχές της διακυβέρνησης Τραμπ. Είναι ευχαριστημένοι με την απορρύθμιση και τις φοροαπαλλαγές αλλά διχάζονται όσον αφορά τους δασμούς, τη χρήση “ήπιας ισχύος” παγκόσμια, τη μεταναστευτική πολιτική και άλλα πράγματα. Η άρχουσα τάξη μοιάζει πιο διαιρεμένη από ποτέ από την εποχή του εμφυλίου αλλά μέρος αυτού του διχασμού είναι φυσικά “θέατρο”. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχει μια σχεδόν ομόφωνη δέσμευση στην επιδίωξη της συνεχούς παγκόσμιας οικονομικής και στρατιωτικής κυριαρχίας των ΗΠΑ.
3. Σε σχέση με τους δασμούς, λες ότι ανεξάρτητα από το αν οι Αμερικάνοι εξαγωγείς μειώσουν τις τιμές τους – για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί στις ίδιες τις ΗΠΑ – ή όχι, αυτοί θα είναι κάτι καλό για το αμερικανικό κεφάλαιο. Αλλά οι Αμερικάνοι κατασκευαστές εξαρτώνται φυσικά από τις εισαγωγές και αυτός είναι ο λόγος που ο CEO μιας από τις “τρεις μεγάλες” αυτοκινητοβιομηχανίες είχε το κουράγιο να σημάνει συναγερμό την προηγούμενη άνοιξη, όταν ο Τραμπ εξαπόλυσε το όργιο δασμών, λέγοντας ότι αυτό θα ήταν καταστροφικό για την αμερικάνικη βιομηχανία. Συχνά θίγονται ακόμα πιο άμεσα γιατί είναι τα δικά τους εργοστάσια έξω από τις ΗΠΑ που θα πληρώσουν το κόστος7.
Ίσως έχετε παρεμηνεύσει αυτό που έγραψα για τους δασμούς (“Σε κάθε περίπτωση, το αμερικάνικο κεφάλαιο κερδίζει”). Δεν ισχυριζομουνα ότι οι δασμοί είναι “κάτι καλό για το αμερικάνικο κεφάλαιο” αλλά ότι, εξαιτίας της εξάρτησης του υπόλοιπου κόσμου από την αγορά των ΗΠΑ, οι συνέπειές τους είναι πιο πολύπλοκες από το να προσθέτουν απλά πληθωριστικές πιέσεις στις ΗΠΑ. Οι δασμοί πληρούν πολλαπλές λειτουργίες αλλά μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η βασική είναι ο προστατευτισμός στη λειτουργία της πολεμικής προετοιμασίας. Επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτηση των ΗΠΑ από την παραγωγή στο εξωτερικό, ιδιαίτερα από την Κίνα, τον βασικό τους εχθρό σε μια πιθανή παγκόσμια σύγκρουση. Αλλά έχετε δίκιο, οι δασμοί βλάπτουν το παγκόσμιο εμπόριο και για αυτόν τον λόγο είναι ήδη βλαβερές για τα κέρδη των ΗΠΑ, πέρα από το άμεσο κόστος που επιβάλουν στις αμερικανικές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Αυτός είναι ο λόγος που στο ίδιο άρθρο έγραψα: “αν η κυβέρνηση επιμείνει στους δασμούς της παρά τις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις, τότε θα ξέρουμε πόσο επείγουσες είναι οι πολεμικές προετοιμασίες για αυτήν”. Και έχουμε δει ότι η κυβέρνηση έχει αναγκαστεί να αποσύρει έναν αριθμό δασμών κάτω από την πίεση “των αγορών” (των ιδιοκτητών του κεφαλαίου)8.
4. Και σχετικά με τους καταναλωτές; Φαίνεται ότι ο πληθωρισμός βοήθησε πραγματικά τον Τραμπ να κερδίσει τις εκλογές. Οι ψηφοφόροι του από τις κατώτερες τάξεις φυσικά και επηρεάστηκαν ιδαίτερα. Δεν είναι και αυτοί που θα πλήττονταν περισσότερο από τους δασμούς του;
Ναι, είναι. Σε ποιο βαθμό ρίχνουν την ευθύνη στους δασμούς του Τραμπ για τις ακριβές τιμές είναι υπό συζήτηση, αλλά μου φαίνεται ότι το κάνουν όλο και περισσότερο, εξ ου και οι πρόσφατες εκλογικές νίκες των Δημοκρατικών που κέρδισαν με κύριο θέμα της εκστρατείας τους το θέμα της “αγοραστικής προσιτότητας”. Ο Τραμπ έχει πετύχει πολλά για την τάξη του στους πρώτους 11 μήνες της θητείας του αλλά μου φαίνεται ότι έχει φτάσει στο μέγιστο, ότι η δημοτικότητά του μειώνεται και η εξουσία του αρχίζει να καταρρέει. Αυτή η τάση είναι πιθανόν να επιταχυνθεί, όσο οι επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας (όπως στην υγειονομική περίθαλψη) γίνονται πιο αισθητές και αυξάνεται η ανεργία. Αυτό σημαίνει επίσης ότι θα αρχίσουν να βγαίνουν στην επιφάνεια και οι διαιρέσεις στο κόμμα του και ότι ο ρόλος των Δημοκρατικών, ως πολιτικής δύναμης υπεράσπισης του αμερικανικού κεφαλαίου από μια θέση αντιπολίτευσης στη σημερινή κυβέρνηση, θα γίνεται πιο εξέχων. Όταν υπάρχουν λίγες απεργίες και διαμαρτυρίες, η λειτουργία των Δημοκρατικών για το κεφάλαιο είναι λιγότερο κρίσιμη. Είναι όταν η κοινωνική αναταραχή αυξάνεται που ο ρόλος τους γίνεται πιο σημαντικός στον περιορισμό και το “ξεδόντιασμα”9 της αντίστασης.
“Μερικοί άνθρωποι ξοδεύουν τόσο πολύ χρόνο κοροϊδεύοντας τον Τραμπ ή περιμένοντας να γίνει σε αυτόν μια πρόταση μομφής. Και ο κίνδυνος με αυτό το είδος εμμονής με ένα μεμονωμένο πρόσωπο είναι ότι δεν βλέπεις το σύστημα που τον παρήγαγε”, Arundhati Roy, Ινδή λογοτέχνιδα.
5. Πόσο ρεαλιστική είναι η ιδέα της επαναβιομηχάνισης των ΗΠΑ με το μέσο των δασμών;
Στο προβλέψιμο μέλλον, δεν είναι καθόλου ρεαλιστική, με ή χωρίς δασμούς. Από τη μέρα που έγινε πρόεδρος ο Τραμπ ξανά υπάρχουν 50.000 λιγότεροι βιομηχανικοί εργάτες στις ΗΠΑ. Σε πολλές βασικές βιομηχανίες, η εγχώρια παραγωγή των ΗΠΑ δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τους παραγωγούς στην Ασία. Εν μέρει, αυτή η ιδέα της επανα-βιομηχάνισης μέσω των δασμών είναι απλά ένα μύθευμα για να κερδηθεί υποστήριξη από την εργατική τάξη10. Αλλά, εν μέρει, επιδιώκεται πραγματικά, ιδιαίτερα σε σχέση με βιομηχανίες που θα ήταν ζωτικές σε έναν παγκόσμιο πόλεμο, όπως η χαλυβουργία και το αλουμίνιο. Αυτό είναι κάτι στο οποίο δίνουν έμφαση “δεξαμενές σκέψης” όπως η Rand Corporation. Μια άλλη κρίσιμη βιομηχανία είναι η παραγωγή μικροτσίπ, που αποτελεί το “αίμα” και την κινητήρια δύναμη της σημερινής οικονομίας στον ίδιο βαθμό που είναι, ή ήταν ποτέ, το πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ κυριαρχούν στον τομέα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της κατασκευής των τσιπ λαμβάνει χώρα στην Ασία και των προηγμένων τσιπ, ειδικότερα, στην Ταϊβάν. Αυτό θεωρείται ως μια μεγάλη αδυναμία των ΗΠΑ σε έναν δυνητικό πόλεμο με την Κίνα. Η νομοθεσία CHIPS της κυβέρνησης Μπάιντεν ξεκίνησε ως μια βιομηχανική πολιτική για να δελεαστούν και να προσελκυστούν, μέσω τεράστιων επιδοτήσεων, την άσκηση πίεσης και απειλών, ξένα κεφάλαια, ώστε να χτίσουν εργοαστάσια μικροτσίπ στις ΗΠΑ, μερικά από τα οποία είναι έτοιμα ήδη να λειτουργήσουν11. Σε αυτά τα σχέδια εμπλέκονται, επίσης, και γερμανικά κεφάλαια. Εγχώριες αμερικανικές εταιρείες χτίζουν, επίσης, εργοστάσια επεξεργαστών με βασική υποστήριξη από την κυβέρνηση. Σε μια από αυτές, την Intel, η αμερικανική κυβέρνηση αγόρασε ένα μερίδιο μετοχών 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτά τα καινούρια εργοστάσια μικροτσίπ στις ΗΠΑ δεν έχουν κανένα νόημα από οικονομική άποψη, δεν μπορούν να παράγουν εξίσου φτηνά με αυτά στην Ασία. Έχουν νόημα μόνο επειδή ο καπιταλισμός ετοιμάζεται για μεγάλους πολέμους. Και μιας και αυτές οι γιγάντιες επενδύσεις δεν είναι κερδοφόρες, δεν μπορούν να οργανωθούν παρά μόνο από το κράτος12. Οποιαδήποτε επιτάχυνση στην πολεμική προετοιμασία είναι μια επιτάχυνση προς τον κρατικό καπιταλισμό13. Όμως, η δυνατότητα του κράτους να το κάνει αυτό δεν είναι χωρίς όρια. Δεν υπάρχει καμμιά αμφιβολία ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα ήθελε να αποσυζεύξει την αμερικανική οικονομία από την Κίνα αλλά, προς το παρόν, αυτό δεν είναι δυνατόν14. Κάτω από την πίεση των αγορών κεφαλαίου ο Τραμπ αναγκάστηκε να μειώσει σημαντικά τους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα15.
6. Γράφεις ότι ένας από τους στόχους της κυβέρνησης Τραμπ είναι να διατηρήσει την κυρίαρχη θέση του δολαρίου και έτσι τον έλεγχο πάνω στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Όμως, ο επικεφαλής οικονομικός σύμβουλός του Miran είναι πασίγνωστος ακριβώς επειδή βλέπει την αντίστροφη λειτουργία για το δολάριο – σε αυτό που ερμηνεύεται συνήθως ως ένα “τεράστιο προνόμιο” – ένα βαρίδι, καθώς ανεβάζει την τιμή του δολαρίου και έτσι εμποδίζει τις εξαγωγές.
Ο Τρούμαν ζητούσε απεγνωσμένα για έναν μονόχειρα οικονομολόγο, κάποιον που δεν θα ξεκινούσε τις συμβουλές του με το “από τη μια πλευρά…”. Συνήθως υπάρχει ένα “αλλά από την άλλη”16. Αυτό ισχύει και για το πλεονέκτημα του παγκοσμίου ρόλου του δολαρίου για τις ΗΠΑ: η επίδραση στις εξαγωγές από τις ανοδικές πιέσεις στο δολάριο. Αλλά όταν κοιτάξει κανείς με ποιο τρόπο η οικονομική τάξη, που σχεδιάστηκε στο Bretton Woods, με το δολάρια στο επίκεντρό της, έχει διαμορφώσει την ιστορία του κόσμου μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, είναι φανερό ποιο χέρι είναι δυνατότερο. Ο μοναδικός ρόλος του δολαρίου δίνει στις ΗΠΑ ιδιαίτερες δυνάμεις που καμμιά άλλη χώρα δεν έχει, σε σχέση με το ξόδεμα ελλειμάτων, τη δημιουργία χρήματος και την προσέλκυση κεφαλαίου (δηλαδή υπεραξίας) από ολόκληρο τον κόσμο. Οι ΗΠΑ δεν θα ήθελαν να εγκαταλείψουν αυτό το πλεονέκτημα, και, μάλιστα, σήμερα λιγότερο από ποτέ. Δεν υπάρχουν πολλοί που, όπως ο Miran, θα ήθελαν να απαλλαχτούν από την αντίστροφη λειτουργία του δολαρίου για χάρη ενός φτηνότερου δολαρίου. Στο παρελθόν, οι ΗΠΑ είχαν τη δυνατότητα να επιβάλουν, όταν πραγματικά το ήθελαν, μια ανατίμηση νομίσματος στους ανταγωνιστές τους (στο γερμανικό Μάρκο τη δεκαετία του 1970 και σε αρκετά άλλα νομίσματα, κυρίως το ιαπωνικό Γιέν το 1985, συμφωνία στο ξενοδοχείο Plazza). Τώρα, όμως, δεν χρειάζεται ακόμα να κάνει κάτι τέτοιο. Παρ’ όλο που ο μοναδικός ρόλος του δολαρίου δημιουργεί μια παγκόσμια ζήτηση για αυτό που αυξάνει την τιμή του, αυτό επέτρεψε, επίσης, στις ΗΠΑ να πρυτανεύσουν σε ένα χωρίς προηγούμενο όργιο δημιουργίας χρήματος που, με τη σειρά του, χαμήλωσε την τιμή του δολαρίου17. Είναι και πάλι το παλιό “από τη μια...αλλά, από την άλλη…”.
7. Δεν είναι η άγρια καταστολή στη μετανάστευση στην πραγματικότητα επιζήμια για την οικονομία των ΗΠΑ; Φαίνεται ότι πολλοί τομείς θα αντιμετώπιζαν μεγάλα προβλήματα αν η κυβέρνηση κινηθεί πραγματικά προς την υλοποίηση των μαζικών απελάσεων που έχει προαναγγείλει.
Ναι είναι. Παρ’ όλο που η κυβέρνηση έπρεπε να υπαναχωρήσει μερικές φορές (κυρίως εξαιτίας των παραπόνων από την αγροτοβιομηχανία) και θα ήταν καταστροφικό αν προσπαθούσε να απελάσει την πλειοψηφία των μεταναστών χωρίς χαρτιά (κάτι που δεν θα συμβεί), το χτύπημά της είναι κτηνώδες, σκληρότερο από το αναμενόμενο και κακό για τα κέρδη. Δεν έχει κάποιο οικονομικό στόχο, ο στόχος του είναι εντελώς πολιτικός. Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η πολεμική προετοιμασία για την κυβέρνηση αυτή18. Πολεμική προετοιμασία δεν είναι μόνο η στρατιωτική παραγωγή αλλά επίσης μια επίθεση στη συνείδηση της εργατικής τάξης, μια ιδεολογική μάχη για τη δημιουργία μιας εθνικής κοινότητας, μιας “volksgemeinschaft”, που είναι διατεθιμένη να πολεμήσει και να πεθάνει για το κεφάλαιο. Υποθέτω ότι δεν χρειάζεται να πείσω τα συντρόφια από τη Γερμανία πόσο σημαντική είναι η διαδικασία του αποκλεισμού ενός εσωτερικού αποδιοπομπαίου τράγου στη σφυρηλάτηση της εθνικής κοινότητας. Επομένως, είναι λογικό ότι υπάρχει ένας διακηρυγένος ρατσιστικός τόνος στα αντιμεταναστευτικά λόγια και ενέργειες της κυβέρνησης. Υπάρχει, όμως, ένα πρόβλημα στη χρήση του ρατσισμού, αφού ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού των ΗΠΑ (σχεδόν το 37%) δεν είναι λευκοί19. Το κίνημα MAGA είναι διχασμένο σε σχέση με αυτό το ζήτημα. Πέρα από την χρήση του για την επανενδυνάμωση της εθνικής κοινότητας μέσω του αποκλεισμού των μη-μελών της, το κυνήγι των μεταναστών και ο βάρβαρος, και αξιοθαύμαστα αυθαίρετος τρόπος με τον οποίο διεξάγεται (η κράτηση όσων μπαίνουν στη χώρα γίνεται μπροστά στις κάμερες λες και πρέπει να διαφημιστεί ο κίνδυνος) μοιάζουν σχεδιασμένα για να διασπείρουν τον φόβο και να διαιρέσουν την εργατική τάξη20. Φόβος (για τους μετανάστες, το έγκλημα, τη βία, τις μειονότητες, τους φτωχούς, την ηθική παρακμή και πολλά άλλα) πυροδοτείται συνεχώς και αντιπαραβάλλεται στην καθησυχαστική εικόνα του πανίσχυρου, σίγουρου ηγέτη και της ομάδας του από ατρόμητους πολεμιστές. Η κυβέρνηση Τραμπ σπέρνει φόβο παντού. Στον γενικό πληθυσμό για να δημιουργήσει έναν επίφοβο ξενόφερτο που έχει παρεισδύσει στο εσωτερικό, τον αποδιοπομπαίο τράγο· καταδιώκοντας αυτόν τον αποδιοπομπαίο τράγο, η πλειοψηφία διαχωρίζεται από αυτόν και, επομένως, ορίζεται σε ένα κοινό έδαφος. Έτσι σχηματίζεται μια ψευδής κοινότητα και ο κίνδυνος μιας ενοποιημένης εργατικής τάξης αποφεύγεται. Ή, τουλάχιστον, αυτό είναι το σχέδιο.
8. Ας περάσουμε στο πολιτικό και κοινωνικό κλίμα στις ΗΠΑ. Τι σκέφτεσαι για τις διαμαρτυρίες, μέχρι τώρα, τόσο για τις πιο φιλελεύθερες διαδηλώσεις “No Kings” όσο και για τις συγκρούσεις – κυρίως από μετανάστες – με την ICE;
Οι διαδηλώσεις με θέμα “No King” οργανώθηκαν γενικά από τους Δημοκρατικούς και παρόμοιες δυνάμεις. Οπότε, αν και εξέφρασαν το εύρος της δυσαρέκσειας, επιβεβαίωναν, επίσης, το σύστημα, μια δέσμευση πίστης στην αστική δημοκρατία και όλες τις παγίδες της. Οι διαμαρτυρίες ενάντια στην ICE είναι πιο υποσχόμενες, αν και πολλές από αυτές κουβαλάνε, επίσης, τις ίδιες συγχύσεις σχετικά με το πάσχισμα για έναν πιο τέλειο καπιταλισμό. Είναι, όμως, ενθαρρυντικό να βλέπει κανείς πόσο γρήγορες, αυθόρμητες και έντονες αντιδράσεις εμφανίστηκαν ενάντια στις επιδρομές της ICE στο Λος Άντζελες, τη Νέα Υόρκη και το Σικάγο. Στις πόλες διαδόθηκε, επίσης, ένας τύπος οργάνωσης στις γειτονιές (ειδοποίηση ενός δικτύου ακτιβιστών ενάντια στην ICE όταν αυτή εισβάλει σε μια περιοχή). Το αδύναμο στοιχείο είναι η απουσία διαμαρτυριών στους χώρους εργασίας. Η ICE τρομοκρατεί ένα μεγάλο τμήμα της εργατικής τάξης και δεν υπάρχουν απεργίες ή άλλες δράσεις ενάντια σε αυτήν με βάση τους εργασιακούς χώρους.
9. Πώς επηρεάζεται η εργατική τάξη; Αισθάνεται ήδη ο κόσμος τις συνέπειες της πολιτικής Τραμπ στην καθημερινή του ζωή; Και είναι η UAW21, με την υποστήριξή της στους υψηλότερους δασμούς, αντιπροσωπευτική για ευρύτερα τμήματα του προλεταριάτου;
Τα μεγάλα συνδικάτα υποστηρίζουν τον προστατευτισμό εδώ και πολλά χρόνια, κατηγορώντας τις ξένες χώρες για την παρακμή της αμερικανικής βιομηχανίας. Με αυτή την έννοια, έχουν προετοιμάσει τον δρόμο για τον Τραμπ. Είναι καθαρό ότι υπάρχει κάποια στήριξη για τους δασμούς, ακόμα και την αντιμεταναστευτική πολιτική, ιδιαίτερα στις πολιτείες στον Νότο και στα Μεσοδυτικά. Είναι δύσκολο να “μετρήσουμε” πόσο μεγάλη είναι αυτή η υποστήριξη αλλά η αίσθησή μου είναι ότι μειώνεται, κυρίως εξαιτίας, ίσως, της αποτυχίας της κυβέρνησης Τραμπ να αντιστρέψει την επιδείνωση του βιωτικού τους επιπέδου. Ο Τραμπ ουρλιάζει ότι το βιωτικό τους επίπεδο δεν ήταν ποτέ τόσο καλό αλλά η πραγματική εμπειρία της ζωής τους λέει άλλα. Επίσης, η βαρβαρότητα της ICE έχει σοκάρει πολύ κόσμο.
10. Εκτός από τις επιδρομές της ICE, έχουμε δει επίσης δραστική καταστολή ενάντια στις διαμαρτυρίες για την Παλαιστίνη. Αυτό καθοδηγείται κυρίως από ρατσισμό ή είναι επίσης και ένα πρόσχημα για επίθεση στην αριστερά; Άλλωστε, υπάρχει και αυτή η ιδέα ότι οι Antifa, που στην πραγματικότητα δεν αποτελεί καθόλου κάποια οργάνωση, πρέπει να απαγορευτεί ως “τρομοκρατική οργάνωση”.
Αν οι διαμαρτυρίες αυτές ήταν ενάντια στις κυβερνητικές πολιτικές, θα είχαν αντιμετωπιστεί με άγρια καταστολή ακόμα και αν δεν υπήρχε καμμιά ρατσιστική/εθνοτική πτυχή. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί οποιοδήποτε πρόσχημα, τις διαμαρτυρίες εναντίον της ICE, τις διαμαρτυρίες για τη Γάζα, τους Antifa, τη δολοφονία του Charlie Kirk και άλλων κλπ.. για να ξεδιπλώσει ή να επεκτείνει τα μέσα καταπίεσης και να συνηθίσει τον πληθυσμό στην παρουσία του στρατού στους δρόμους. Αυτό είναι επίσης πολεμική προετοιμασία. Ο Τραμπ είπε ότι οι μεγάλες πόλεις θα έπρεπε να είναι ένα καλό έδαφος εκπαίδευσης για τον στρατό. Ανυπομονεί για οδομαχίες, λαχταρά να ανοίξει κεφάλια, πιστεύοντας ότι μια εκφοβιστική καταστολή θα ενθουσιάσει τον στρατό των οπαδών του MAGA και θα εκφοβίσει τους αντιπάλους του. Είναι η οικοδόμηση του έθνους για τη σωτηρία του Δυτικού πολιτισμού. Στο μεταξύ, αυτός ο πολιτισμός παράγει τη φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης, τη φούσκα των κρυπτονομισμάτων, τις “σκιώδεις” τράπεζες και πολλούς άλλους δρόμους προς την άβυσσο. Ο Τραμπ μπορεί να είναι ο Χούβερ αυτής της εποχής. Δεν ήταν, όμως, ο Χούβερ αλλά ο “προοδευτικός” προκάτοχος του, ο Ρούσβελτ, που αποδείχτηκε το μεγαλύτερο εμπόδιο στην αυτόνομη ταξική πάλη.
18 Δεκεμβρίου 2025
1 Στμ. Μεταφρασμένο από εδώ: https://internationalistperspective.org/ten-questions-on-the-policies-of-the-Τραμπ-government.
2 Στμ. Περλαμβάνουμε στη μετάφρασή μας εδώ και το εισαγωγικό σημείωμα του περιοδικού Communaut στο δικό τους άρθρο (στα Γερμανικά, προφανώς) στο https://communaut.org/de/zehn-fragen-zur-Τραμπ-regierung.
3 Στμ. Στοιχεία στα οποία το ελληνικό κράτος πρωτοπόρησε με την κήρυξη ουσιαστικά πολέμου στους μετανάστες τον Μάρτιο του 2020 με τη διαχείριση της “κρίσης” στον Έβρο και την ανακήρυξη των μεταναστών σε “ασύμμετρη” πολεμική απειλή. Πολύ κρίσιμη είναι η αναγνώριση αυτής της διαδικασίας ως της εσωτερικής πτυχής της πολεμικής προετοιμασίας όχι τόσο απέναντι σε “ανταγωνιστικά” κράτη (πχ., Τουρκία) αλλά – δεν θα κουραστούμε να επαναλαμβάνουμε μονότονα – στο προλεταριάτο τόσο στο εξωτερικό (μέσω των “διακρατικών” ανταγωνισμών) όσο και εσωτερικά με την πιο “επικίνδυνη”, για κράτος και κεφάλαιο, “φυλή” του προλεταριάτου, τους μετανάστες.
4 Στμ. Το ζήτημα του παγκοσμίου πολέμου είναι λεπτό και εύκολα οδηγεί σε λάθος αναγνώσεις. Και αυτό γιατί ξεκινάμε συνήθως από τη στρεβλή βάση της “γεωπολιτικής”. Το θεμελιώδες λάθος εδώ είναι ότι το επίπεδο της έντασης της σύγκρουσης μεταξύ των κρατών συνδέεται με τα “εθνικά” τους κεφάλαια και συσκοτίζεται από αυτή την οπτική, που είναι βαθιά αναγωγιστική και ουσιαστικά έξω από ένα διαλεκτικό πλαίσιο καθώς πηγάζει από τον θεμελιώδη ρόλο που και ακόμα αποδίδεται στη μορφή “έθνος-κράτος” ως του “φυσικού” πλαισίου δράσης κατά βάση “εθνικών” κεφαλαίων. Αυτό αγνοεί τους δομικούς μετασχηματισμούς της σχέσης κεφάλαιο/προλεταριάτο και κράτος/κεφάλαιο μέσα από τις ριζικές αναδιαρθρώσεις του κεφαλαίου τον 20ο και 21ο αιώνα. Βασική έκβαση αυτών είναι η βαθιά παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, με άλλα λόγια η βαθιά αλληλεξάρτηση των διαφόρων φραξιών του κεφαλαίου είτε όσον αφορά την “εθνική” του βάση είτε τους τομείς δράσης του. Η βασική τομή που πιστεύουμε ότι μπορεί να μας οδηγήσει σε μια πληρέστερη, διαλεκτική οπτική της δυναμικής του κεφαλαίου και των εσωτερικών του ανταγωνισμών δεν είναι τόσο η “εθνική” του μορφή στο πλαίσιο του “έθνους-κράτους” αλλά η θεμελιώδης συλλογική λογική της ανάπτυξής του μέσα από τη διασφάλιση της διαρκούς αναπαραγωγής της εξουσίας του πάνω στο προλεταριάτο. Η οπτική αυτή όχι μόνο είναι συνεπής στον θεμελιώδη χαρακτήρα της σχέσης εκμετάλλευσης του προλεταριάτου από το κεφάλαιο – που είναι η ριζική κινητήρια δύναμη των καπιταλιστικών κοινωνιών – αλλά απελευθερώνει τη θεώρησή μας από τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της γεωπολιτικής ανάλυσης που βλέπει ως θεμελιώδη αντίθεση της κοινωνικής δυναμικής όχι τον ταξικό ανταγωνισμό αλλά τις αντιθέσεις μεταξύ κρατών που λες και τυχαίνει να είναι καπιταλιστικά. Η θεώρηση που προτείνουμε το γυρίζει αυτό ανάποδα, αφού βλέπει το “έθνος-κράτος” και τα “εθνικά” κεφάλαια ως μια μορφή που απορρέει από τη θεμελιώδη συλλογική λογική του κεφαλαίου, δηλαδή της βέλτιστης οργάνωσης του κεφαλαίου για την συλλογική του αναπαραγωγή και κυριαρχία πάνω στο προλεταριάτο. Από αυτή την άποψη τα “έθνη-κράτη” είναι η μορφή που σε συγκεκριμένες συνθήκες ανάπτυξης της ταξικής αντίθεσης και της κυριαρχίας του κεφαλαίου ευνοούσε τη συλλογική ανάπτυξη του κεφαλαίου ως παγκόσμιας αστικής τάξης. Αυτό απαιτούσε στην πραγματικότητα την έκφραση ανταγωνισμών ανάμεσα στα έθνη-κράτη ως ένα είδος ας πούμε “δαρβινικής” προσαρμογής και επιβίωσης των “προσαρμοστικότερων” φραξιών του κεφαλαίου προς όφελος της συλλογικής ανάπτυξης και αναπαραγωγής του κεφαλαίου. Εδώ έγκειται η δύναμη μιας διαλεκτικής προσέγγισης στη γεωπολιτική: οι συγκρούσεις των εθνών-κρατών, που σε ένα πρώτο επίπεδο εκφράζονται και μπορούν να θεωρηθούν ως συγκρούσεις “κρατικής” ισχύος, είναι στο πιο υπόδηλο επίπεδο πτυχές της ταξικής σύγκρουσης στο πλαίσιο της λογικής του κεφαλαίου ως ολότητας. Για αυτό οι πόλεμοι κρατών στην εποχή του κεφαλαίου έχουν πάντα ως κατάληξη ή την ενδυνάμωση του κεφαλαίου και της κυριαρχίας του συνολικά ή, στις περιπτώσεις που ο πόλος του προλεταριάτου εκδηλώνει τη δική του ισχύ, μια επαναστατική έκρηξη (με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το κύμα των επαναστάσεων μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο). Γιατί η επανάσταση, ως ο αντίθετος πόλος της καπιταλιστικής κυριαρχίας, δεν μπορεί παρά να είναι έργο της συλλογικής λογικής του προλεταριάτου. Αυτό είναι το βαθύ περιεχόμενο του προλεταριακού “διεθνισμού”, του προλεταριάτου ως ολότητας.
5 Στμ. Στο αγγλικό κείμενο χρησιμοποιείται η γερμανική λέξη volksgemeinschaft που στα Ελληνικά μεταφράζεται ακριβώς ως “εθνική κοινότητα”, όρος πιστεύουμε με βαθύτερες και πιο ουσιαστικές υποδηλώσεις από τον όρο, ας πούμε, “εθνική ενότητα” που συνήθως χρησιμοποιούμε στα καθημάς. Έχει ενδιαφέρον η υιοθέτησή του.
6 Στμ. Λίγο επιφανειακό ακούγεται αυτό, δηλαδή ότι οι καπιταλιστές υποστηρίζουν τον Τραμπ από τον φόβο μην εμπλακούν και υποστούν τις συνέπειες μιας πιθανής “βεντέτας” μαζί του. Ένα ποντάρισμα στην επιθετική λογική της κυβέρνησης Τραμπ και του γενικότερου ας πούμε “ακροδεξιού λαϊκιστικού” πολιτικού κλίματος φαίνεται πιο εύλογο.
7 Στμ. Οι αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας είναι από τις κατεξοχήν εκείνες που μεγάλο μέρος της ίδιας της παραγωγής τους είναι στο εξωτερικό και είναι από τις πρώτες που πλήττονται από τους δασμούς. Είναι μόνο η πίεση που ασκούν στον Τραμπ που τις διασώζει με την ασυνεπή και αντιφατική εξαίρεσή τους από τους δασμούς, η εφαρμογή των οποίων φυσικά θα οδηγούσε σε τεράστιες αυξήσεις στα προϊόντα τους στις ίδιες τις ΗΠΑ, όπως συμβαίνει για τομείς που δεν χαίρουν αυτής της προνομιακής μεταχείρισης. Τελικά όλο αυτό οδηγεί τις αμφιλεγόμενες πολιτικές Τραμπ σε παλινωδίες, όχι γιατί πρόκειται για “τρέλες” ή “παρορμήσεις” της στιγμής” και “αψυχολόγητες” ενέργειες αλλά γιατί αντανακλούν τον βαθιά αντιφατικό χαρακτήρα και τις συνέπειες της ολοκλήρωσης του διεθνοποιημένου κεφαλαίου στην εποχή μας. Αυτή η διαδικασία είναι ταυτόχρονα στη ρίζα της δομικής του κρίσης και των συγκρουσιακών τάσεων ανάμεσα στις σημαντικότερες φράξιές του.
8 Στμ. Εμείς θα πούμε ότι η αντίθεση ή το δίλημμα δεν είναι μεταξύ “γεωπολιτικών” ή “οικονομικών” προθέσεων, μεταξύ “εμπορικού” και “κανονικού” πολέμου. Η όλη αντιπαράθεση περί “δασμών” πιστεύουμε ότι είναι λεπτότερης υφής και έχει άμεσα να κάνει με τις βαθιές αντιφάσεις που αντιμετωπίζει το διεθνοποιημένο κεφάλαιο όχι τόσο ως μια ρήξη των φραξιών του (πιο “εθνικών” και “προστατευτικών” ή πιο “παγκοσμιοποιημένων”). Δεν θα κουραστούμε να λέμε ότι οι ρήξεις αυτές έχουν να κάνουν και “υπηρετούν” εντέλει τη συλλογική λογική του κεφαλαίου ως ολότητας απέναντι στον κοινό και πραγματικό εχθρό του: τους καταπιεσμένους και το προλεταριάτο. Θεωρούμε λοιπόν ότι όλες αυτές οι αντιφάσεις και αντιπαραθέσεις έχουν να κάνουν με την εύρεση της βέλτιστης τακτικής και στρατηγικής για την περαιτέρω εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης και πειθάρχησης του προλεταριάτου καθώς αυτός είναι και ο θεμελιώδης όρος για να ξεπεράσει το κεφάλαιο συνολικά (και συλλογικά) την κρίση του. Ο γενικευμένος πόλεμος, που πάντα θύμα του είναι έτσι κι αλλιώς το προλεταριάτο, δεν είναι μια επιλογή που πιστεύουμε ότι πραγματικά επιδιώκουν τα κράτη, πολλές πτυχές της σύγκρουσής τους μεθοδεύονται και αποσκοπούν στη διάχυση του φόβου στους καταπιεσμένους και τη στοίχισή τους στα εθνικά αφεντικά για την “περίπτωση που…”. Ένας γενικευμένος πόλεμος θα σημαίνει από την πλευρά του συλλογικού κεφαλαίου την επιλογή μιας τύπου “τελικής λύσης” για το προλεταριάτο (και τον πλανήτη, γενικότερα).
9 Στμ. Στο πρωτότυπο: defang, κυριολεκτικά η αφαίρεση των αιχμηρών δοντιών πχ. κυνόδοντες, ή των δοντικών των φιδιών που εκλύουν το δηλητήριο κ.λπ. Μεταφορικά η αποδυνάμωση, το “ξεδόντιασμα”, καθιστώ κάτι λιγότερο επικύνδυνο ή απειλητικό.
10 Στμ. Λίγο πιο συγκεκριμένα, είναι η άλλη πτυχή του ρατσιστικού ιδεολογήματος με το οποίο επιχειρεί το αμερικανικό κεφάλαιο και η πολιτική του εκπροσώπηση να δικαιολογήσει την ένδεια της λευκής – κατεξοχήν – εργατικής τάξης (λογική που χαρακτηρίζει και τα άλλα κράτη της αναπτυγμένης Δύσης που έχουν δεχτεί τις συνέπειες της αποβιομηχάνισης): η ένδεια, η έλλειψη θέσεων εργασίας και η μείωση των μισθών για τη λευκή εργατική τάξη οφείλεται αφενός στους ξένους, μετανάστες εργάτες που “πλημμυρίζουν” τη χώρα, “κλέβοντάς τις δουλειές” της και, αφετέρου, στους ξένους παραγωγούς που “μας κλέβουν την παραγωγή” ή την κάνουν να “μεταναστεύει” στις χώρες τους! Σε κάθε περίπτωση ο “ξένος” παράγοντας που είτε επιδράμει στο εσωτερικό (ως εργασίας, ας πούμε χονδρικά) είτε αποσπά και απαλλοτριώνει στο εξωτερικό κεφάλαια και παραγωγή είναι η πηγή των δεινών της λευκής/εθνικής μας εργατικής τάξης. Λεπτομέρειες του τύπου, για παράδειγμα, ότι δεν είναι οι μετανάστες εργάτες που “ρίχνουν τα μεροκάματα” αλλά τα “εθνικά” μας αφεντικά, στη μόνιμη μάχη τους να αυξήσουν όσο περισσότερο γίνεται την εκμετάλλευση των εργατών (ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης για τα κέρδη τους) ή το γεγονός ότι η παραγωγή που “μεταναστεύει” στο εξωτερικό ακολουθεί απλά τα κεφάλαια αυτών των ίδιων “εθνικών” αφεντικών μας στην επίσης μόνιμη και εγγενή τάση για φθηνότερα μεροκάματα και κόστος παραγωγής ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διεθνοποίησης και παγκοσμιοποίησης. Μπορούμε να δούμε λοιπόν αυτές τις δύο όψεις, με μια έννοια “εσωτερική” και “εξωτερική”, του ρατσιστικού ιδεολογικού νομίσματος με την οποία το κεφάλαιο προσπαθεί να συστρατεύσει την εθνική εργατική τάξη στην στρατηγική της κυριαρχίας του. Φυσικά, όπως λέει και ο Sanderr στη συνέχεια, δεν είναι απλά ένα ιδεολόγημα, έχει και την πραγματιστική της βάση, που δεν την καθιστά όμως πιο ρεαλιστική.
11 Στμ. Στην πραγματικότητα αυτό το πρότζεκτ “επαναπατρισμού” της παραγωγής μικροτσίπ δεν εξελίσσεται και τόσο αισιόδοξα. Υπάρχουν πολλές υπαναχωρήσεις και καθυστερήσεις στη κατασκευή εργοστασίων, ακόμα και κάποια που είναι προς λειτουργία δεν είναι τελικά για την παραγωγή των πιο προηγμένων ειδών τσιπ κοκ., επειδή ακριβώς στερούνται και του εξειδικευμένου προσωπικού που απαιτείται για την παραγωγή τους κλπ.
12 Στμ. Ναι, αλλά και το κράτος πρέπει στην τελική να είναι κερδοφόρο! Οπότε και πρέπει να “ρεφάρει” για αυτές τις μη επικερδείς επενδύσεις απαλλοτριώνοντας πόρους από αλλού, δηλαδή αυξάνοντας το πλιάτσικο σε πόρους άλλων χωρών, που υπό “κανονικές συνθήκες” θα έπρεπε να αγοράσει.
13 Στμ. Σχετικά με αυτό θα πούμε ίσως όχι για τόσο “κρατικό καπιταλισμό” με την “κλασσική”, τρόπον τινά, έννοια της “γραφειοκρατίας” αλά Καστοριάδη (αν και ο Καστοριάδης μιλά πολύ καθαρά για το “στρατιωτικο-βιομηχανικό” σύμπλεγμα στον υπαρκτό κρατικό “σοσιαλ-καπιταλισμό”) όσο για τη μηχανή κεφάλαιο-κράτος σε δράση και επιτάχυνση, με τις συνολικότερες πολιτικές-ιδεολογικές-κοινωνικές λειτουργίες του, πέρα από τη στενή οικονομία (επιτήρηση, έλεγχος, καταστολή, εθνική ενότητα κλπ.). Η παρατήρηση του συντρόφου είναι, βέβαια, εξαιρετική και θεμελιώδης έτσι και αλλιώς.
14 Στμ. Και ούτε και στο μέλλον, θα τολμήσουμε να πούμε. Ακριβώς γιατί πρόκειται για σύζευξη και entaglement ανάλογη της κβαντομηχανικής περίπτωσης. Δηλαδή, εγγενές, οργανικό πλέον γνώρισμα της ολοκλήρωσης του κεφαλαίου ως διεθνοποιημένης ολότητας. Και, χαριτολογώντας κάπως, με ανάλογα “spooky”, παράδοξα, χαρακτηριστικά μη-τοπικότητας. Μια κυκλοφορία του κεφαλαίου που υπερβαίνει, για παράδειγμα, τον “τοπικό” του χαρακτήρα (είτε ως “εθνικό” κεφάλαιο, είτε ως χωρικά εντοπισμένο σε μια ζώνη συσσώρευσης κοκ.).
15 Στμ. Στην πραγματικότητα για να αποφευχθούν οι τραγικές συνέπειες από το αναπόφευκτο “backfire” αυτών των αυξήσεων για τα ίδια τα προϊόντα των Αμερικανικών εταιρειών (πχ., των “γιγάντων” της τεχνολογίας) αυτές απέκτησαν πλήρη εξαίρεση μέχρι νεωτέρας – υποτίθεται – από την εφαρμογή των δασμών (που θα επιβάρυναν τα προϊόντα αυτά στην εισαγωγή τους στις ΗΠΑ). Αυτό μας δίνει μια εξαιρετική αίσθηση γιατί η σύζευξη και αλληλεξάρτηση των φραξιών του κεφαλαίου είναι πραγματικά τόσο ολιστική. Στην πράξη ο “μπαμπούλας” της αύξησης των δασμών λειτουργεί περισσότερο ως “διαπραγματευτικό” χαρτί και μηχανισμός μιας “ισορροπίας τρόμου” μεταξύ κράτους και κεφαλαίου.
16 Στμ. Πρόκειται για λογοπαίγνιο, εμφανές, προφανώς, στα Αγγλικά: “on the one hand…”, “but on the other..”.
17 Στμ. Πληθωριστικό χρήμα, με άλλα λόγια. Το αχαλίνωτο “τύπωμα” δολαρίου μειώνει την τιμή του. Ή διαφορετικά, πώς οι καπιταλιστές και οι κεντρικές τους τράπεζες χρησιμοποιούν το χρέος (που παράγεται από την υπερκυκλοφορία πληθωριστικού χρήματος) για να αντισταθμίζουν το ακριβό δολάριο. Αυτή είναι μια πολύ ειδική λειτουργία του χρέους για το αμερικανικό κράτος που απορρέει ακριβώς από τον “προνομιακό” ρόλο του δολαρίου.
18 Στμ. Και την όχι γραμμική σχέση και την πλήρη ευθυγράμμιση των λειτουργιών κράτους και κεφαλαίου, θα προσθέσουμε!
19 Στμ. Και όχι μόνο στις ΗΠΑ, θα πούμε, που έχουν όντως ένα μεγάλο ποσοστό μη-λευκού πληθυσμού αλλά σε όλες σχεδόν τις χώρες της αναπτυγμένης Δύσης στις οποίες ο ρόλος των μεταναστών είναι κομβικός όχι μόνο πληθυσμιακά αλλά, κυρίως, οργανικά στη λειτουργία της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Αυτός είναι ένας σοβαρός λόγος που κάνει όλα αυτά τα κράτη σχεδόν να “πουλάνε” και την απαραίτητη δόση κρατικού “αντιρατσισμού” και “αντιφασισμού” ακόμα.
20 Στμ. Το στοιχείο της διαίρεσης είναι εξαιρετικά σημαντικό, στην πραγματικότητα ίσως και το σημαντικότερο. Θα λέγαμε ότι η πρωταρχική λειτουργία του φόβου είναι να επιταχύνει και να εδραιώσει τις διαιρέσεις εντός του προλεταριάτου, μεταναστών και ντόπιων, μεταξύ των ίδιων των μεταναστών κοκ.
21 Στμ. The United Auto Workers (UAW), (πλήρης ονομασία International Union, United Automobile, Aerospace and Agricultural Implement Workers of America), είναι ένα μεγάλο εργατικό συνδικάτο που αντιπροσωπεύει εργάτες στις Ηνωμένες Πολιτείες (μαζί με το Πουέτο Ρίκο), και το νότιο Οντάριο (στον Καναδά). Τα μέλη του UAW στον 21ο αιώνα εργάζονται κυρίως στην αυτοκινητοβιομηχανία, την περίθαλψη, τα τυχερά παιχνίδια και στην ανώτερη εκπαίδευση.
